พระไตรปิฎก

{๙๒} [๔๓] ปัญญาในการสำรวมตั้งจิตมั่น ชื่อว่าสมาธิภาวนามยญาณ เป็นอย่างไร คือ

สมาธิ ๑ อย่าง ได้แก่

เอกัคคตาจิต

สมาธิ ๒ อย่าง ได้แก่

๑. โลกิยสมาธิ

๒. โลกุตตรสมาธิ

สมาธิ ๓ อย่าง ได้แก่

๑. สมาธิที่มีวิตกวิจาร

๒. สมาธิที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจาร

๓. สมาธิที่ไม่มีทั้งวิตกและวิจาร

สมาธิ ๔ อย่าง ได้แก่

๑. สมาธิที่เป็นส่วนแห่งความเสื่อม

๒. สมาธิที่เป็นส่วนแห่งความตั้งอยู่

๓. สมาธิที่เป็นส่วนแห่งคุณวิเศษ

๔. สมาธิที่เป็นส่วนแห่งการชำแรกกิเลส

สมาธิ ๕ อย่าง ได้แก่

๑. สมาธิที่มีปีติแผ่ไป

๒. สมาธิที่มีสุขแผ่ไป

๓. สมาธิที่มีจิตแผ่ไป

๔. สมาธิที่มีแสงสว่างแผ่ไป

๕. สมาธิที่มีการพิจารณาเป็นนิมิต