พระไตรปิฏก

{๑๖} [๗๘] พระผู้มีพระภาคผู้ทรงดำริดีแล้ว

ผู้เจริญที่สุดในโลก ทรงองอาจกว่านรชน

เสด็จเข้าไปยังป่าใหญ่ ทรงพระประชวรด้วยโรคลม

[๗๙] ข้าพเจ้าได้เห็นแล้วจึงทำจิตให้เลื่อมใส นำหัวน้ำมันเนยเข้าไปถวาย

เพราะบุญกรรมที่ข้าพเจ้าได้ทำไว้และได้สั่งสมไว้แล้ว

แม่น้ำคงคาภาคีรถี๑นี้

[๘๐] และมหาสมุทรทั้ง ๔ บันดาลเนยใสให้สำเร็จแก่ข้าพเจ้า

อนึ่ง พื้นปฐพีที่กว้างใหญ่ ประมาณมิได้ กำหนดนับมิได้นี้

[๘๑] ดังจะรู้ความดำริของข้าพเจ้า

จึงกลายเป็นน้ำผึ้งและน้ำตาลกรวด

ต้นไม้ที่งอกขึ้นบนแผ่นดินในทิศทั้ง ๔

[๘๒] ดังจะรู้ความดำริของข้าพเจ้า

จึงกลายเป็นต้นกัลปพฤกษ์ไป

ข้าพเจ้าได้เป็นจอมเทพครองเทวสมบัติตลอด ๕๐ ชาติ

[๘๓] ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๕๑ ชาติ

และได้เป็นพระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์นับชาติไม่ถ้วน

[๘๔] ในกัปที่ ๙๔ นับจากกัปนี้ไป

ข้าพเจ้าได้ถวายทานไว้ในครั้งนั้น

จึงไม่รู้จักทุคติเลย

นี้เป็นผลแห่งการถวายหัวน้ำมันเนย

๑ สาเหตุที่เรียกแม่น้ำคงคาว่าภาคีรถี เนื่องจากเป็นแม่น้ำที่ไหลแยกเป็นแม่น้ำใหญ่ ๕ สาย เป็นเหตุให้ แผ่นดินชมพูทวีปแยกเป็น ๕ ส่วน (ขุ.อป.อ. ๑/๓๖๗)