[๑๕๐] บุคคลผู้เป็นเนยยะ ๑ เป็นไฉน

บุคคลใดบรรลุธรรมโดยลำดับอย่างนี้ คือ โดยการแสดง การถาม การ มนสิการโดยแยบคาย การเสพ การคบ การเข้าไปนั่งใกล้กัลยาณมิตร บุคคลนี้ เรียกว่า ผู้เป็นเนยยะ

[๑๕๑] บุคคลผู้เป็นปทปรมะ ๑ เป็นไฉน

บุคคลใดฟังก็มาก กล่าวก็มาก ทรงจำก็มาก บอกสอนก็มาก แต่ไม่ได้บรรลุ ธรรมในชาตินั้น บุคคลนี้เรียกว่า ผู้เป็นปทปรมะ

{๑๐๙} [๑๕๒] บุคคลผู้ตอบได้ถูกต้องแต่ไม่รวดเร็ว ๒ เป็นไฉน

บุคคลบางคนในโลกนี้ถูกถามปัญหาย่อมตอบได้ถูกต้องแต่ไม่รวดเร็ว บุคคล นี้เรียกว่า ผู้ตอบได้ถูกต้องแต่ไม่รวดเร็ว

[๑๕๓] บุคคลผู้ตอบได้รวดเร็วแต่ไม่ถูกต้อง ๒ เป็นไฉน

บุคคลบางคนในโลกนี้ถูกถามปัญหาก็ตอบได้รวดเร็วแต่ไม่ถูกต้อง บุคคลนี้เรียกว่า ผู้ตอบได้รวดเร็วแต่ไม่ถูกต้อง

[๑๕๔] บุคคลผู้ตอบได้ถูกต้องและรวดเร็ว ๒ เป็นไฉน

บุคคลบางคนในโลกนี้ถูกถามปัญหาย่อมตอบได้ถูกต้องและรวดเร็ว บุคคลนี้ เรียกว่า ผู้ตอบได้ถูกต้องและรวดเร็ว

[๑๕๕] บุคคลผู้ตอบได้ไม่ถูกต้องและไม่รวดเร็ว ๒ เป็นไฉน

บุคคลบางคนในโลกนี้ถูกถามปัญหาย่อมตอบได้ไม่ถูกต้องและไม่รวดเร็ว บุคคล นี้เรียกว่า ผู้ตอบได้ไม่ถูกต้องและไม่รวดเร็ว

{๑๑๐} [๑๕๖] ในบทมาติกานั้น บุคคลผู้เป็นธรรมกถึก ๔ จำพวก ๓ เป็นไฉน

๑. ธรรมกถึกบางคนในธรรมวินัยนี้กล่าวธรรมน้อยและไม่มีประโยชน์ ทั้งหมู่ ผู้ฟังก็ไม่ฉลาดในเรื่องที่มีประโยชน์และไม่มีประโยชน์ ธรรมกถึกเช่นนี้นับ ว่าเป็นธรรมกถึกสำหรับผู้ฟังเช่นนี้เหมือนกัน

๑ ดู องฺ. จตุกฺก. (แปล) ๒๑/๑๓๓/๒๐๒
๒ ดู องฺ. จตุกฺก. (แปล) ๒๑/๑๓๒/๒๐๑
๓ ดู องฺ. จตุกฺก. (แปล) ๒๑/๑๓๙/๒๐๗-๐๘