๑. ขัตติยบริษัท (ชุมนุมกษัตริย์)

๒. พราหมณบริษัท (ชุมนุมพราหมณ์)

๓. คหบดีบริษัท (ชุมนุมคหบดี)

๔. สมณบริษัท (ชุมนุมสมณะ)

๕. จาตุมหาราชบริษัท (ชุมนุมเทพชั้นจาตุมหาราช)

๖. ดาวดึงสบริษัท (ชุมนุมเทพชั้นดาวดึงส์)

๗. มารบริษัท (ชุมนุมเทพชั้นนิมมานรดี)

๘. พรหมบริษัท (ชุมนุมพรหม)





๑. ได้ลาภ ๒. เสื่อมลาภ

๓. ได้ยศ ๔. เสื่อมยศ

๕. นินทา ๖. สรรเสริญ

๗. สุข ๘. ทุกข์





๑. บุคคลหนึ่งมีรูปสัญญาภายใน๔ เห็นรูปทั้งหลายภายนอกขนาดเล็ก มี สีสันดีหรือไม่ดี ครอบงำรูปเหล่านั้นได้ มีสัญญาอย่างนี้ว่า ‘เรารู้ เราเห็น’ นี้เป็นอภิภายตนะประการที่ ๑

๑ ดูเทียบ องฺ.อฏฺฐก. (แปล) ๒๓/๖๙/๓๗๑-๓๗๒, ที.ม. (แปล) ๑๐/๑๗๒/๑๑๘
๒ ดูเทียบ องฺ.อฏฺฐก. (แปล) ๒๓/๕/๒๐๒-๒๐๓
๓ อภิภายตนะ หมายถึงเหตุครอบงำ เหตุที่มีอิทธิพล ได้แก่ฌาน หรือฌานที่เป็นเหตุครอบงำนิวรณ์ ๕ และ อารมณ์ทั้งหลาย คำว่า อภิภายตนะ มาจากคำว่า อภิภู + อายตนะ ที่ชื่อว่า อภิภู เพราะครอบงำอารมณ์ และชื่อว่า อายตนะ เพราะเป็นที่เกิดความสุขอันวิเศษแก่พระโยคีทั้งหลาย แต่ในที่นี้หมายถึงมนายตนะ และธัมมายตนะ (ที.ม.อ. ๑๗๓/๑๐๔, องฺ.อฏฺฐก.อ. ๓/๖๕/๒๗๐, องฺ.อฏฺฐก.ฏีกา ๓/๖๑-๖๕/๓๐๒) และ ดูเทียบ องฺ.ทสก.(แปล) ๒๔/๒๙/๗๑
๔ มีรูปสัญญาภายใน หมายถึงมีความหมายรู้รูปภายในโดยการบริกรรมรูปภายใน (ที.ม.อ. ๑๗๓/๑๖๔, องฺ.อฏฺฐก.อ. ๓/๖๕/๒๗๐)