{๒๓๖} [๘๘] เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี

ปัญจาลจัณฑเทพบุตรยืนอยู่ ณ ที่สมควรแล้ว ได้กล่าวคาถานี้ในสำนักของ พระผู้มีพระภาคว่า

แม้ในที่คับขัน ๑ ผู้มีปัญญาดุจแผ่นดินก็ยังได้โอกาส ๒

ผู้ใดบรรลุฌาน ผู้นั้นเป็นผู้ตื่น

เป็นผู้หลีกออกได้อย่างองอาจ เป็นมุนี

{๒๓๗} พระผู้มีพระภาคตรัสว่า (ปัญจาลจัณฑะ)

ชนเหล่าใดแม้อยู่ในที่คับขัน

แต่กลับได้สติเพื่อการบรรลุธรรม คือ นิพพาน

ชนเหล่านั้นตั้งมั่นดีแล้วโดยชอบ







{๒๓๘} [๘๙] เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี

ครั้นเมื่อราตรีผ่านไป ตายนเทพบุตรผู้เคยเป็นเจ้าลัทธิมาก่อน มีวรรณะ งดงามยิ่งนัก เปล่งรัศมีให้สว่างทั่วพระเชตวัน เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควร

{๒๓๙} ได้กล่าวคาถานี้ในสำนักของพระผู้มี พระภาคว่า

๑ ที่คับขัน หมายถึงที่คับขัน ๒ อย่าง คือ (๑) ที่คับขันคือนิวรณ์ (๒) ที่คับขันคือกามคุณ แต่ในที่นี้ หมายถึงที่คับขันคือนิวรณ์ (สํ.ส.อ. ๑/๘๘/๑๐๒)
๒ โอกาส ในที่นี้หมายถึงฌาน (สํ.ส.อ. ๑/๘๘/๑๐๒)