พระไตรปิฎก

{๖๕๔} อัคคิกภารทวาชพราหมณ์ได้เห็นพระผู้มีพระภาคประทับยืนบิณฑบาตอยู่ ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคด้วยคาถาว่า

บุคคลผู้เป็นพราหมณ์โดยกำเนิด

จบไตรเพท ๑ เป็นพหูสูต

พราหมณ์ผู้ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะนั้น

จึงควรบริโภคข้าวปายาสนี้

{๖๕๕} พระผู้มีพระภาคตรัสว่า

บุคคลถึงจะเป็นพราหมณ์โดยกำเนิด

สาธยายมนตร์เป็นอันมาก แต่เป็นผู้เน่าและสกปรกภายใน

เป็นผู้แวดล้อมไปด้วยความโกหก ไม่จัดว่าเป็นพราหมณ์

มุนีผู้บรรลุอภิญญา คือรู้ปุพเพนิวาสญาณอย่างแจ่มแจ้ง

เห็นสวรรค์และอบาย ทั้งบรรลุความสิ้นชาติ ๒ แล้ว

เพราะวิชชา ๓ เหล่านี้ จึงเป็นพราหมณ์ผู้จบไตรเพท

มุนีผู้ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะนั้น จึงควรบริโภคข้าวปายาสนี้

อัคคิกภารทวาชพราหมณ์กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า “พระโคดมผู้เจริญ ขอเชิญ บริโภคเถิด พระองค์เป็นพราหมณ์”

{๖๕๖} พระผู้มีพระภาคตรัสว่า

การที่เรากล่าวคาถามิใช่เพื่ออาหาร

พราหมณ์ นี้ไม่ใช่ธรรมเนียมของผู้เห็นธรรม

พระพุทธเจ้าทั้งหลายไม่รับอาหารที่ได้มาเพราะการกล่าวคาถา

พราหมณ์ เมื่อธรรมเนียมมีอยู่ จึงมีการประพฤติอย่างนี้

๑ ไตรเพท ในที่นี้หมายถึงพระเวท ๓ คือ (๑) ฤคเวท (๒) ยชุรเวท (๓) สามเวท (สํ.ส.อ. ๑/๑๙๔/๒๑๙)
๒ ความสิ้นชาติ หมายถึงพระอรหัต (สํ.ส.อ. ๑/๑๙๔/๒๑๙)