[๘] เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี

{๓๔}พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงความสะดุ้งเพราะถือมั่นและความไม่สะดุ้งเพราะไม่ถือมั่นแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง ฯลฯ

ความสะดุ้งเพราะถือมั่น เป็นอย่างไร

คือ ปุถุชนในโลกนี้ผู้ไม่ได้สดับ พิจารณาเห็นรูปว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่นนั่นเป็นอัตตาของเรา’ รูปของเขาแปรผันเป็นอย่างอื่น เพราะรูปแปรผันและเป็นอย่างอื่น โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสจึงเกิดขึ้นแก่เขา

พิจารณาเห็นเวทนาว่า ‘นั่นของเรา ฯลฯ

พิจารณาเห็นสัญญาว่า ‘นั่นของเรา ฯลฯ

พิจารณาเห็นสังขารว่า ‘นั่นของเรา ฯลฯ

พิจารณาเห็นวิญญาณว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’วิญญาณของเขาแปรผันเป็นอย่างอื่น เพราะวิญญาณแปรผันและเป็นอย่างอื่น โสกะปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสจึงเกิดขึ้นแก่เขา

ภิกษุทั้งหลาย ความสะดุ้งเพราะถือมั่น เป็นอย่างนี้แล

{๓๕} ความไม่สะดุ้งเพราะไม่ถือมั่น เป็นอย่างไร

คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ผู้ได้สดับ พิจารณาเห็นรูปว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’ รูปของอริยสาวกนั้นแปรผันเป็นอย่างอื่นเพราะรูปแปรผันและเป็นอย่างอื่น โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสจึงไม่เกิดขึ้นแก่อริยสาวกนั้น

พิจารณาเห็นเวทนาว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา ฯลฯ

พิจารณาเห็นสัญญาว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา ฯลฯ

พิจารณาเห็นสังขารว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา ฯลฯ