“เพราะไม่เห็นอริยสัจ ๔ ประการตามความเป็นจริง

{๑๖๙๙} เราและเธอทั้งหลายจึงเที่ยวเร่ร่อนไป

ในชาตินั้น ๆ ตลอดกาลยาวนาน

อริยสัจ ๔ ประการนี้เราและเธอทั้งหลายเห็นแล้ว

ภวเนตติเราถอนได้แล้ว รากเหง้าแห่งทุกข์เราตัดขาดแล้ว

บัดนี้ภพใหม่ไม่มีอีก”







{๑๗๐๐} [๑๐๙๒] “ภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่ง ไม่รู้ชัด ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้น ไม่จัดว่าเป็นสมณะในหมู่สมณะ หรือไม่จัดว่าเป็น พราหมณ์ในหมู่พราหมณ์ และท่านเหล่านั้นย่อมไม่รู้แจ้งประโยชน์แห่งความเป็น สมณะหรือประโยชน์แห่งความเป็นพราหมณ์ด้วยตนเองเข้าถึงอยู่ในปัจจุบัน

{๑๗๐๑} ภิกษุทั้งหลาย ส่วนสมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งรู้ชัดตามความเป็น จริงว่า ‘นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ สมณะหรือ พราหมณ์เหล่านั้น จัดว่าเป็นสมณะในหมู่สมณะ และจัดว่าเป็นพราหมณ์ในหมู่พราหมณ์ ทั้งท่านเหล่านั้นย่อมรู้แจ้งซึ่งประโยชน์แห่งความเป็นสมณะและประโยชน์แห่งความ เป็นพราหมณ์ด้วยตนเองเข้าถึงอยู่ในปัจจุบัน

พระผู้มีพระภาคผู้สุคตศาสดาได้ตรัสเวยยากรณภาษิตนี้แล้ว จึงได้ตรัสคาถาประพันธ์ต่อไปอีกว่า

“ชนเหล่าใดไม่รู้ทุกข์ เหตุเกิดทุกข์

{๑๗๐๒} ธรรมชาติเป็นที่ดับทุกข์ลงได้สิ้นเชิง

และไม่รู้จักทางปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์

ชนเหล่านั้นเป็นผู้เสื่อมจากเจโตวิมุตติและปัญญาวิมุตติ

เป็นผู้ไม่ควรที่จะทำที่สุดแห่งทุกข์ได้

เป็นผู้เข้าถึงชาติและชราแท้