เราหมายเอาเช่นนี้จึงกล่าวไว้ในอุทยปัญหาในปารายนวรรค ดังนี้ว่า

เรากล่าวอัญญาวิโมกข์ ๑ ซึ่งเป็นธรรม

สำหรับละธรรมทั้งสองคือกามสัญญา ๒ และโทมนัส

เป็นธรรมบรรเทาถีนะ(ความง่วง)

เป็นธรรมปิดกั้นกุกกุจจะ(ความร้อนใจ)

ซึ่งบริสุทธิ์เพราะอุเบกขาและสติ

มีการตรึกตรองธรรม ๓ เป็นธรรมเกิดก่อน

และเป็นธรรมเครื่องทำลายอวิชชา(ความไม่รู้แจ้ง)







[๓๔] ภิกษุทั้งหลาย เหตุให้เกิดกรรม ๓ ประการนี้

เหตุให้เกิดกรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. โลภะ (ความอยากได้) เป็นเหตุให้เกิดกรรม

๒. โทสะ (ความคิดประทุษร้าย) เป็นเหตุให้เกิดกรรม

๓. โมหะ (ความหลง) เป็นเหตุให้เกิดกรรม

กรรมที่ถูกโลภะครอบงำ เกิดจากโลภะ มีโลภะเป็นเหตุ มีโลภะเป็นแดนเกิด ๔ ย่อมให้ผลในที่ซึ่งอัตภาพของเขาเกิด บุคคลต้องเสวยผลกรรมนั้นในขันธ์ที่กรรมนั้น ให้ผลในปัจจุบัน ในลำดับที่เกิด หรือในระยะต่อไป

๑ อัญญาวิโมกข์ หมายถึงอรหัตตผล (องฺ.ติก.อ. ๒/๓๓/๑๑๕-๖)
๒ กามสัญญา หมายถึงสัญญาที่เกิดขึ้นปรารภกาม หรือสัญญาที่สหรคตด้วยโลภจิต ๘ ดวง (องฺ.ติก.อ. ๒/๓๓/๑๑๕)
๓ การตรึกตรองธรรม (ธัมมตักกะ) ในที่นี้หมายถึงสัมมาสังกัปปะในอริยมรรคมีองค์ ๘ (องฺ.ติก.อ. ๒/๓๓/๑๑๖)
๔ มีโลภะเป็นแดนเกิด หมายถึงมีโลภะเป็นปัจจัย กล่าวคือมีโลภะเป็นเหตุให้เกิด (องฺ.ติก.อ. ๒/๓๔/๑๑๖)