พระไตรปิฏก

๑. ข้าพระองค์ยังไม่อิ่ม ยังไม่เบื่อการเข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาคก็จุติเสียแล้ว

๒. ข้าพระองค์ยังไม่อิ่ม ยังไม่เบื่อการฟังสัทธรรมก็จุติเสียแล้ว

๓. ข้าพระองค์ยังไม่อิ่ม ยังไม่เบื่อการบำรุงพระสงฆ์ก็จุติเสียแล้ว

ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ยังไม่อิ่ม ยังไม่เบื่อธรรม ๓ ประการนี้แล ก็จุติเสียแล้ว

หัตถกเทพบุตรได้กล่าวคาถาประพันธ์ต่อไปอีกว่า

ความอิ่มในการเฝ้าพระผู้มีพระภาค

(การฟังสัทธรรม) การบำรุงพระสงฆ์

จักมีในกาลไหน ๆ เป็นแน่แท้

หัตถกอุบาสกยังศึกษาอธิศีล ๑ อยู่

ยินดีแล้วในการฟังสัทธรรม

ยังไม่อิ่มธรรม ๓ ประการ

ก็ไปพรหมโลกชั้นอวิหาเสียแล้ว







[๑๒๙] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เขต กรุงพาราณสี ครั้นในเวลาเช้า พระผู้มีพระภาคทรงครองอันตรวาสก ถือบาตรจีวร เสด็จเข้าไปสู่กรุงพาราณสีเพื่อบิณฑบาต พระผู้มีพระภาคกำลังเที่ยวบิณฑบาตใน สำนักของพวกมิลักขะที่ชุมนุมกันอยู่ในที่ซื้อขายโค ได้ทอดพระเนตรเห็นภิกษุรูปหนึ่ง ผู้ไม่มีความแช่มชื่น ๒ มีแต่ความแช่มชื่นภายนอก ๓ หลงลืมสติ ไม่มีสัมปชัญญะ มีจิต

๑ อธิศีล ในที่นี้หมายถึงศีล ๑๐ ซึ่งเรียกว่าอธิศีลเพราะเทียบศีล ๕ (องฺ.ติก.อ. ๒/๑๒๘/๒๖๙)
๒ ไม่มีความแช่มชื่น ในที่นี้หมายถึงปราศจากความสุขที่เกิดจากฌาน (องฺ.ติก.อ. ๒/๑๒๙/๑๗๐)
๓ มีแต่ความแช่มชื่นภายนอก ในที่นี้หมายถึงมีความสุขที่เกิดจากกามคุณ ๕ คือ รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ (องฺ.ติก.อ. ๒/๑๒๙/๒๗๐)