พระไตรปิฏก

๑. บุคคลผู้ถือรูปเป็นประมาณ เลื่อมใสในรูป

๒. บุคคลผู้ถือเสียงเป็นประมาณ เลื่อมใสในเสียง

๓. บุคคลผู้ถือความเศร้าหมองเป็นประมาณ ๑ เลื่อมใสในความเศร้าหมอง

๔. บุคคลผู้ถือธรรมเป็นประมาณ เลื่อมใสในธรรม

ภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ จำพวกนี้แลมีปรากฏอยู่ในโลก

ชนเหล่าใดถือประมาณในรูป

และชนเหล่าใดคล้อยไปตามเสียง

ชนเหล่านั้นชื่อว่าตกอยู่ในอำนาจของฉันทราคะ ๒

ย่อมไม่รู้จักบุคคลนั้น คือ

บุคคลนั้นแลเป็นคนเขลา ไม่รู้คุณภายในของเขา

และไม่เห็นข้อปฏิบัติภายนอกของเขา

ถูกห้อมล้อมไว้โดยรอบ ย่อมถูกเสียงชักนำไป

อนึ่ง บุคคลผู้ไม่รู้คุณภายใน ๓

แต่เห็นข้อปฏิบัติภายนอก ๔

มองแต่ผลในภายนอก ๕

ย่อมถูกเสียงชักนำไป

ส่วนบุคคลที่รู้คุณภายใน

และเห็นแจ้งข้อปฏิบัติภายนอก

เห็นธรรมปราศจากเครื่องกั้น

ย่อมไม่ถูกเสียงชักนำไป



๑ หมายถึงความเศร้าหมองแห่งจีวร คือ จีวรที่หยาบ จีวรเก่า และจีวรปะเย็บหลายครั้ง และความเศร้าหมอง แห่งบาตร คือ บาตรที่มีรอยปุ่มหลายแห่ง (องฺ.จตุกฺก.อ. ๒/๖๕/๓๕๕, องฺ.จตุกฺก.ฏีกา ๒/๖๕/๓๘๘)
๒ หมายถึงตกอยู่ในอำนาจของความพอใจและความกำหนัดยินดี (องฺ.จตุกฺก.อ. ๒/๖๕/๓๕๕)
๓ หมายถึงไม่รู้คุณมีศีลเป็นต้นที่อยู่ในภายในของบุคคลนั้น (องฺ.จตุกฺก.อ. ๒/๖๕/๓๕๕)
๔ หมายถึงเห็นเฉพาะข้อปฏิบัติภายนอกของบุคคลนั้น (องฺ.จตุกฺก.อ. ๒/๖๕/๓๕๕)
๕ หมายถึงเห็นเฉพาะผลคือสักการะภายนอกที่คนเหล่าอื่นกระทำแก่บุคคลนั้น (องฺ.จตุกฺก.อ. ๒/๖๕/๓๕๕)