ในพระไตรปิฎก นิครนถ์นาฏบุตร (หรือมหาวีระ) มักปรากฏในฐานะผู้นำลัทธิในสมัยพุทธกาล ซึ่งมีแนวคำสอนและความเห็นที่แตกต่างจากพุทธศาสนา โดยมีประเด็นสำคัญดังนี้ครับ:

1. **คำสอนเรื่องกรรม:** ท่านสอนว่าบาปกรรมที่ทำในอดีตเป็นสิ่งที่จะต้องชดใช้ให้หมดไปด้วยการทรมานร่างกาย (ทุกกรกิริยา) เพื่อไม่ให้กรรมใหม่เกิดขึ้น ซึ่งพระพุทธเจ้าทรงโต้แย้งว่าการทรมานตนไม่ใช่หนทางแห่งการสิ้นกรรม
2. **ความเห็นเรื่องเจตนา:** ท่านให้ความสำคัญกับ "เจตนา" ในการทำบาปที่เห็นได้ชัด (เช่น การฆ่าสัตว์) แต่พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมว่าเจตนาเป็นตัวกรรมที่ครอบคลุมถึงการกระทำทางกาย วาจา และใจทั้งหมด
3. **การเผชิญหน้ากับพุทธสาวก:** ในหลายพระสูตร (เช่น นิคัณฐนาฏปุตตสูตร) นิครนถ์นาฏบุตรมักส่งสาวกหรือศิษย์ไปโต้ตอบธรรมะกับพระพุทธเจ้าหรือพระสาวกชั้นผู้ใหญ่ แต่บ่อยครั้งที่ฝ่ายนิครนถ์เป็นฝ่ายพ่ายแพ้ในเหตุผลและยอมรับความจริงตามคำสอนของพระพุทธเจ้า
4. **สถานะ:** พระไตรปิฎกเรียกท่านว่า "ศาสดาเจ้าลัทธิ" หรือ "นิครนถ์นาฏบุตร" ผู้มีทิฐิมานะและมีกลุ่มสาวกจำนวนมากที่เชื่อถือในการบำเพ็ญตบะ

สรุปคือ พระไตรปิฎกไม่ได้นำเสนอภาพของท่านในฐานะผู้บรรลุธรรม แต่เป็นคู่สนทนาและผู้ที่มีความเห็นผิดไปจากหลักอริยสัจและมัชฌิมาปฏิปทาครับ

พระสูตรที่เกี่ยวข้อง:
1. นิคัณฐนาฏปุตตสูตร
https://www.buddhaparisa.org/sutta/422/