พระไตรปิฎก

" เต่าเปล่งวาจา ได้ฆ่าตนแล้วหนอ, เมื่อท่อน ไม้ที่ตนคาบไว้ดีแล้ว, ก็ฆ่า (ตน) ด้วยวาจาอันเป็น ของ ๆ ตน. ข้าแต่พระองค์ผู้แกล้วกล้าประเสริฐใน หมู่คน บุคคลเห็นเหตุแม้นั่นแล้ว ควรเปล่งวาจาที่ดี ไม่ควรเปล่งวาจาที่ล่วงเลยเวลา. พระองค์ย่อม ทอดพระเนตรเห็นเต่าตัวถึงความฉิบหายเพราะพูดมาก (มิใช่หรือ)" แล้วตรัสว่า " ภิกษุทั้งหลาย ธรรมดาภิกษุพึงเป็นผู้สำรวมปากประพฤติ สม่ำเสมอ ไม่ฟุ้งซ่าน มีจิตสงบ " ดังนี้แล้ว ตรัสพระคาถานี้ว่า :- ๓.โย มุขสญฺโต ภิกฺขุ มนฺตภาณี อนุทฺธโต อตฺถํ ธมฺมญฺจ ทีเปติ มธุรํ ตสฺส ภาสิตํ. " ภิกษุใด สำรวมปาก มีปกติกล่าวด้วยปัญญา ไม่ฟุ้งซ่าน แสดงอรรถและธรรม, ภาษิตของภิกษุ นั้น ย่อมไพเราะ." แก้อรรถ บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า มุขสญฺโต ความว่า ชื่อว่าผู้สำรวม แล้วด้วยปาก เพราะไม่พูดคำเป็นต้นว่า " เจ้าเป็นคนชาติชั่ว เจ้าเป็นคน ทุศีล" แม้กะคนทั้งหลายมีทาสและคนจัณฑาลเป็นต้น. บทว่า มนฺตภาณ ความว่า ปัญญา พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียก ว่า มันตา, ผู้มีปกติพูดด้วยปัญญานั้น. บทว่า อนุทฺธโต ได้แก่ ผู้มีจิตสงบแล้ว.