พระไตรปิฎก

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุทั้งหลาย ดังนี้)

[๓๖๓] ภิกษุรูปใดสำรวมปาก พูดโดยใช้มันตา ๑ เสมอ

ไม่ฟุ้งซ่าน แสดงแต่อรรถ ๒ และธรรม ๓ เท่านั้น

ภาษิตของภิกษุนั้นไพเราะ





[๓๖๔] ภิกษุมีธรรมเป็นที่มายินดี ๔ ยินดีแล้วในธรรม

พิจารณาใคร่ครวญถึงธรรม ระลึกถึงธรรมอยู่

ย่อมไม่เสื่อมจากสัทธรรม ๕





(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุที่เป็นฝักฝ่ายของพระเทวทัต ดังนี้)

[๓๖๕] ภิกษุไม่ควรดูหมิ่นลาภของตน

ไม่ควรเที่ยวปรารถนาลาภของคนอื่น

เมื่อภิกษุปรารถนาลาภของคนอื่น

ย่อมไม่บรรลุสมาธิ ๖

๑ มันตา หมายถึงปัญญา (ขุ.ธ.อ. ๘/๕๓)
๒ อรรถ หมายถึงเนื้อความแห่งภาษิต (ขุ.ธ.อ. ๘/๓/๕๓)
๓ ธรรม หมายถึงธรรมเทศนา (ขุ.ธ.อ. ๘/๓/๕๓)
๔ ธรรมเป็นที่มายินดี ในที่นี้หมายถึงสมถะและวิปัสสนา (ขุ.ธ.อ. ๘/๕๔)
๕ สัทธรรม หมายถึงโพธิปักขิยธรรม ๓๗ ประการ และโลกุตตรธรรม ๙ ประการ (ขุ.ธ.อ. ๘/๕๔-๕๕) และดูเทียบ ขุ.เถร. (แปล) ๒๖/๑๐๓๕/๕๐๙
๖ สมาธิ หมายถึงอัปปนาสมาธิ หรืออุปจารสมาธิ (ขุ.ธ.อ. ๘/๕๗)