พระไตรปิฎก

ความโศกไม่ได้ ผู้ถูกชาติและชราครอบ งำ เปรียบเหมือนบุรุษผู้มีจักษุยืนอยู่บน ยอดภูเขาหิน พึงเห็นหมู่ชนได้โดยรอบ ฉะนั้น. เนื้อความแม้นี้พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้า ได้สดับมาแล้ว ฉะนี้แล. จบวิตักกสูตรที่ ๑ ทุกนิบาทวรรควรรณนาที่ ๒ อรรถกถาวิตักกสูตร ในวิตักกสูตรที่ ๑ แห่งวรรคที่ ๒ พึงทราบวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :- ตถาคตศัพท์ในบทว่า ตถาคตํ ภิกฺขเว นี้ ย่อมปรากฏในโวหาร ว่าสัตว์ และสัมมาสัมพุทธะเป็นต้น. ปรากฏในโวหารว่าสัตว์ ในบทมีอาทิว่า ตถาเหส โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา เป็นความจริงอย่างนั้น สัตว์นี้มี ความตายเป็นเบื้องหน้า. ปรากฏในโวหารว่า สัมมาสัมพุทธะ ในบทมีอาทิว่า ตถาคตํ เทวนนุสฺสปูชิตํ พุทฺธํ นมสฺสาม สุวตฺถิ โหตุ ข้าพเจ้าทั้งหลายขอนอบน้อมพระ- ตถาคต คือพระพุทธเจ้า ผู้อันเทวดาและ