พระไตรปิฎก

นั้น มัฏฐกุณฑลีเทพบุตรมาปรากฏองค์พร้อมกับวิมาน ลงจากวิมาน ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว ยืนประคองอัญชลีอยู่ ณ ที่สมควร แห่งหนึ่ง. ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถึงสุจริตที่เทพบุตรนั้นกระทำ แล้ว ในที่ประชุมนั้น ทรงทราบว่าที่ประชุมมีความสบายใจ จึงทรง แสดงสามุกกังสิกเทศนา ธรรมแบบยกขึ้นแสดงเอง.๑ จบเทศนา เทพบุตร พราหมณ์ และบริษัทที่ประชุมกัน รวมเป็น สัตว์แปดหมื่นสี่พันได้ตรัสรู้ธรรมแล. จบอรรถกถามัฏฐกุณฑลีวิมาน ๑๐. เสริสสกวิมาน ว่าด้วยเสริสสกวิมาน พระควัมปติเถระกล่าวว่า [๘๔] ขอท่านทั้งหลายจงฟังคำของเทวดา และของพวกพ่อค้าในทางทะเลทราย ที่ได้มาพบกัน ในเวลานั้น และฟังถ้อยคำที่เทวดาและพวกพ่อค้า โต้ตอบกันโดยประการใด ขอท่านทั้งปวงจงฟังคำนั้น ๑. สามุกฺกํสิกํ แปลตามอรรถกถาว่า พระธรรมเทศนาที่พระพุทธเจ้าทรงยกขึ้นถือเอาเอง คือ ทรงเห็นด้วยพระสยัมภูญาณ (ตรัสรู้เอง) ได้แก่อริยสัจจเทศนา , ตามแบบเรียน แปลว่า ธรรมเทศนาที่พระพุทธเจ้าทรงยกขึ้นแสดงเอง คือ ไม่ต้องปรารภคำถามเป็นต้นของผู้ฟัง ได้แก่ เทศนาเรื่องอริยสัจ.