พระไตรปิฎก

๕. วิสาขปัญจาลีปุตตเถรคาถา ว่าด้วยคาถาของพระวิสาขปัญจาลีบุตรเถระ* [๓๐๒] ได้ยินว่า พระวิสาขปัญจาลีบุตรเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้ อย่างนี้ว่า พระธรรมกถึกประกอบด้วยองค์ ดังนี้คือ ไม่พึง ยกตน ๑ ไม่ข่มบุคคลเหล่าอื่น ๑ ไม่พึงกระทบกระทั่ง บุคคลเหล่าอื่น ๑ ไม่กล่าวคุณความดีของตนในที่ ชุมนุมชน เพื่อมุ่งลาภผล ๑ ไม่มีจิตฟุ้งซ่านกล่าวแต่ พอประมาณ มีวัตร ๑ ภิกษุผู้เป็นธรรมกถึก พึงเป็น ผู้มีปกติเห็นเนื้อความอันสุขุมละเอียด มีปัญญา เฉลียวฉลาด ประพฤติอ่อนน้อม มีศีลตามเยี่ยงอย่าง ของพระพุทธเจ้านั้น พึงได้พระนิพพานไม่ยากเลย. อรรถกถาวิสาขปัญจาลปุตตเถรคาถา คาถาของท่านพระวิสาขปัญจาลบุตรเถระ เริ่มต้นว่า น อุกฺขิเป โน จ ปริกฺขิเป ปเร. เรื่องราวของท่านเป็นอย่างไร ? แม้พระเถระนี้ ก็เป็นผู้มีอธิการอันกระทำแล้วในพระพุทธเจ้าองค์ ก่อน ๆ ทั้งหลาย สั่งสมบุญอันเป็นอุปนิสัยแห่งพระนิพพานไว้ในภพนั้น ๆ เกิดในตระกูลที่ยากจน ในปัจจันตคาม ในพุทธกัปต่อแต่นี้ บรรลุนิติภาวะแล้ว วันหนึ่ง ไปป่า พร้อมกับคนทั้งหลายในปัจจันตคาม ผู้เที่ยวหาผลไม้ เห็น พระปัจเจกพุทธเจ้าองค์หนึ่ง ในป่านั้น มีใจเลื่อมใส ได้ถวายผลวัลลิ. * อรรถกถาเป็น วิสาขปัญจาลบุตรเถระ