พระไตรปิฎก

อภิญญาใหญ่ กำหนดนิพพานอันเป็นประโยชน์อย่างยิ่ง ใหญ่ นี้เป็นปัญญาใหญ่. ปุถุปัญญา๑เป็นไฉน ? ชื่อว่าปัญญาหนา เพราะอรรถ ว่า ญาณเป็นไปในขันธ์ต่าง ๆ มา ในธาตุต่าง ๆ มาก ในอายตนะต่าง ๆ มาก ในปฏิจจสมุปบาทต่าง ๆ มาก ในความได้เนื่อง ๆ ซึ่งความสูญต่าง ๆ มาก ในอรรถ ต่าง ๆ มาก ในธรรมต่าง ๆ มาก ในนิรุตติต่าง ๆ มา ในปฏิภาณต่าง ๆ มาก ในศีลขันธ์ต่าง ๆ มาก ในสมาธิ- ขันธ์ต่าง ๆ มาก ในปัญญาขันธ์ต่าง ๆ มาก ในวิมุตติ- ขันธ์ต่าง ๆ มาก ในวิมุตติญาณทัสสนขันธ์ต่าง ๆ มาก ในฐานะและอฐานะต่าง ๆ มาก ในวิหารสมาบัติต่าง ๆ มาก ในอริยสัจต่าง ๆ มาก ในสติปัฏฐานต่าง ๆ มาก ในสัมมัปปธานต่าง ๆ มาก ในอิทธิบาทต่าง ๆ มาก ใน อินทรีย์ต่าง ๆ มาก ในพละต่าง ๆ มาก ในโพชฌงค์ ต่าง ๆ มาก ในอริยมรรคต่าง ๆ มาก ในสามัญญผล ต่าง ๆ มาก ในอภิญญาต่าง ๆ มาก ในนิพพานอันเป็น ประโยชน์อย่างยิ่ง ล่วงธรรมที่ทั่วไปแก่ปุถุชน นี้เป็น ปุถุปัญญา. หาสปัญญาเป็นไฉน ? ชื่อว่าหาสปัญญา๒ เพราะ อรรถว่า บุคคลบางคนในโลกนี้ มีความร่าเริงมาก มีความ พอใจมาก มีความยินดีมาก มีความปราโมทย์มาก บำเพ็ญศีลให้บริบูรณ์ ชื่อว่าหาสปัญญา เพราะอรรถว่า ๑. ขุ. ป. ๓๑/ข้อ ๖๖๖. ๒. ขุ. ป. ๓๑/ข้อ ๖๗๔.