พระไตรปิฎก

ก่อนอื่น บุตรและภรรยาเป็นต้น ท่านกล่าวว่า เป็นทิศ ดังในคาถานี้ว่า " มารดาบิดาเป็นทิศเบื้องหน้า อาจารย์ เป็นทิศเบื้องขวา บุตรภรรยาเป็นทิศเบื้องหลัง มิตรและอำมาตย์เป็นทิศเบื้องซ้าย ทาสและ กรรมกรทั้งหลายเป็นทิศเบื้องต่ำ สมณะและ พราหมณ์เป็นทิศเบื้องบน คฤหัสถ์ชนในสกุล ไม่พึงประมาท นอบน้อมทิศเหล่านี้" ยังมีทิศต่าง ๆ แยกประเภทออกเป็นทิศบูรพาเป็นต้น ท่านก็เรียกว่าทิศ ดังในคาถานี้ว่า :- " ทิศใหญ่ ๔ ทิศเฉียง ๔ ทิศเบื้องบน เบื้องต่ำ รวมเป็น ๑๐ ทิศ เหล่านี้ หม่อมฉันได้ เห็นพระยาช้าง ๖ วา ในความฝัน พระยาช้างนั้น สถิตย์อยู่ทิศไหน ?" พระนิพพานท่านก็เรียกว่าทิศ ดังในคาถานี้ว่า :- "คฤหัสถ์ทั้งหลาย ผู้ให้ข้าวน้ำ และผ้า ท่านกล่าวว่า เป็นทิศแม้ของบรรพชิต ผู้ขอร้อง ผู้มีทุกข์ ถึงทิศใดเล่าจึงจะมีความสุขได้ ทิศนี้ เป็นทิศอย่างยิ่งนะ เจ้าเสตเกตุ" แม้ในบาทคาถานี้ ที่ว่า "ทิศที่ไม่เคยไป" ก็ประสงค์เอาทิศ คือพระนิพพานนั่นแล. เพราะว่า พระนิพพานนั้น ย่อมปรากฏด้วย