พระไตรปิฎก

ก็ในเวลาที่พระตถาคตเสด็จไปสู่วิหาร ภิกษุทั้งหลายทูล ถามว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ชื่อว่า ความรักนี้ตั้งอยู่ได้อย่างไร กล่าวคาถาแรกว่า :- ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า เหตุไรหนอ เมื่อบุคคลบางคนในโลกนี้ พอเห็นกันเข้าก็เฉย ๆ หัวใจก็เฉย บางคนพอเห็นกันเข้าก็เลื่อมใส. เนื้อความแห่งคาถานั้นว่า อะไรหนอแลเป็นเหตุให้บุคคล บางคนในโลกนี้ พอเห็นกันเข้าเท่านั้นหัวใจก็สงบนิ่งสนิท คือ เยือกเย็นดังเอาน้ำหอมพันหม้อมารด บางคนไม่สงบ บางคน พอเห็นกันเข้าเท่านั้นก็มีจิตผ่องใสอ่อนลมุนละไม เยื่อใยต่อกัน ด้วยอำนาจความรัก บางคนก็ไม่เยื่อใยต่อกัน. ลำดับนั้นพระคาสดาเมื่อจะทรงแสดงเหตุแห่งความรัก แก่ภิกษุเหล่านั้น จึงตรัสคาถาที่ ๒ ว่า :- ความรักนั้นย่อมเกิดขึ้นด้วยเหตุสอง ประการ คือ ด้วยการอยู่ร่วมกันในกาลก่อน ๑ ด้วยความเกื้อกูลต่อกันในปัจจุบัน ๑ เหมือน ดอกอุบลเมื่อเกิดในน้ำย่อมเกิดเพราะอาศัยเหตุ สองประการ คือน้ำละเปือกตม ฉะนั้น. เนื้อความแห่งคาถานั้นว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมดา ความรักนี้ย่อมเกิดด้วยเหตุสองประการ คือได้เป็นมารดา บิดา