พระไตรปิฎก

พระราชาทรงกริ้วตรัสว่า นางแม่ค้าพุทราสุก ลูกสาวคนเก็บ ผัก ช่างไม่รู้จัก แม้ผลพุทราอันเป็นของประจำตระกูลของตน แล้ว ได้ตรัสคาถา ๒ คาถาว่า :- ดูก่อนพระเทวี เมื่อก่อนเธอเป็นหญิง หัวโล้นนุ่งผ้าท่อนเก่า ๆ จับท่อพก เลือก เก็บผลไม้ใดอยู่ สิ่งที่ฉันรับประทานอยู่ ณ บัดนี้ เป็นผลไม้นั้น เป็นผลไม้ประจำตระกูล ของเธอ. หญิงทรามเมื่ออยู่ในราชตระกูลนี้ ย่อม ร้อนรนไม่รื่นรมย์ โภคทรัพย์ทั้งหลายย่อมละ เขาไปเสียสิ้น หญิงนี้จักเลือกเก็บผลไม้ ประจำตระกูลได้ในที่ใด ท่านทั้งหลายจง ช่วยนำหญิงนั้นคืนไปไว้ในที่นั้นนั่นเถิด. บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ภณฺฑุ แปลว่า เป็นผู้มีศีรษะโล้น บทว่า นนฺตกวาสินี ได้แก่ ผู้นุ่งผ้าท่อนเก่า. บทว่า อจฺฉงฺคหตฺถา ปจินาสิ ความว่า เธอเข้าดงเอาขอเหนี่ยวกิ่งลงมา เอามือหยิบผล ที่เลือกเก็บแล้วเป็นผู้จับห่อพก โดยใส่เข้าไปในพกเลือกคัดเก็บ เอาไป. บทว่า ตสฺสา เต โกลิยํ ผลํ ความว่า เมื่อเธอนั้น เลือกเก็บอยู่อย่างนี้ บัดนี้ เรากินผลไม้ใด ผลไม้นี้เป็นผลไม้ประจำ ตระกูล คือเป็นผลไม้ที่ตระกูลให้เธอ. บทว่า อุทยฺหเต น รมติ