พระไตรปิฎก

น่าติเตียนคนที่ไม่รู้คุณที่เขาทำแล้ว ผู้ ไม่ทำคุณให้แก่ใคร ผู้ไม่ทำตอบแทนคุณที่ เขาทำไว้ ความกตัญญูย่อมไม่มีในบุคคลใด การคบคนนั้นย่อมไร้ประโยชน์. บุคคลไม่ได้มิตรธรรมด้วยอุปการคุณที่ ตนประพฤติต่อหน้า ในบุคคลใด บุคคลนั้น บัณฑิตไม่ต้องริษยา ไม่ต้องด่าว่า พึงค่อย ๆ หลีกห่างออกจากบุคคลนั้นไปเสีย. บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อกตญฺญุํ แปลว่า ผู้ไม่รู้คุณที่เขา กระทำแล้ว. บทว่า อกตฺตารํ ได้แก่ ผู้ไม่ทำกิจอย่างใดอย่างหนึ่ง. บทว่า สมฺมุขจิณฺเณน ความว่า ด้วยคุณที่ทำไว้ต่อหน้า. บทว่า อนุสฺสุยมนกฺโกสํ ความว่า บัณฑิตอย่าริษยา อย่าด่าว่าบุคคลนั้น พึงค่อยๆ หลีกออกห่างจากบุคคลนั้น. ครั้นกล่าวอย่างนี้แล้ว นกนั้นก็บินหลีกไป. พระศาสดาครั้นทรงนำพระธรรมเทศนานี้มาแล้ว จึงทรงประ- ชุมชาดกว่า ราชสีห์ในครั้งนั้น ได้เป็นพระเทวทัต ส่วนนกในครั้งนั้น ได้เป็นเราตถาคต ฉะนี้แล. จบ อรรถกถาชวสกุณชาดกที่ ๘