พระไตรปิฎก

คนเขลาเหล่านั้น ยังไม่ทันถึงวิญญาณ- บท คือทางแห่งวิญญาณความรู้แจ้ง มักเชื่อ ตามเสียงผู้อื่น ถือการเล่าลือเป็นสำคัญจึง เป็นผู้เชื่อต่อคนอื่น. ส่วนชนเหล่าใดสมบูรณ์ด้วยศีล ยินดี ในความสงบระงับด้วยปัญญา ชนเหล่านั้น นับว่าเป็นปราชญ์ งดเว้นความชั่วห่างไ ล ย่อมไม่เชื่อต่อผู้อื่น. บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า เวลุวํ ได้แก่ ผลมะตูมสุก. บทว่า ททฺธภํ ได้แก่ กระทำเสียงอย่างนั้นว่า สนฺตตฺตา ได้แก่ สะดุ้งกลัว. บทว่า มิควาหินี ได้แก่ หมู่เนื้อ คือ มฤคเสนานับได้ หลายพัน. บทว่า ปทวิญฺาณํ ความว่า ยังไม่บรรลุถึงวิญญาณบท คือ โกฏฐาสแห่งโสตวิญญาณ. บทว่า เต โหนฺติ ปรปตฺติยา ความว่า อันธพาลปุถุชนเหล่านั้นคล้อยตามเสียงคนอื่น สำคัญการเล่าลือ กล่าว คือเสียงของคนอื่นนั้นเท่านั้นว่าเป็นสำคัญ จึงเป็นผู้เชื่อต่อคนอื่น เท่านั้น เพราะยังไม่ถึงวิญญาณบท ทางแห่งความรู้แจ้ง คือเชื่อถ้อยคำ ของผู้อื่นแล้วกระทำตาม ๆ ไป. บทว่า สีเลน ได้แก่ ผู้ประกอบ ด้วยศีลอันมาโดยอริยมรรค. บทว่า ปญฺายุปสเม รตา ความว่า ยินดีในความสงบ ระงับกิเลสด้วยปัญญาอันมาด้วยมรรคเหมือนกัน.