พระไตรปิฎก

ความว่า พญามฤคกล่าวด้วยวาจาอันไพเราะว่า ข้าแต่มหาราชเจ้า ขอพระองค์ จงรอก่อน จงอย่ายิงข้าพระบาทเลย จงไว้ชีวิตข้าพระบาทเถิด. พระราชาทรงคิดพระหฤทัยในมธุรกถาของพระโพธิสัตว์นั้น ทรงลด ธนูลงประทับยืนด้วยพระอาการอันน่าเคารพ. พระมหาสัตว์ก็เข้าไปใกล้พระราชา ทรงกระทำมธุรปฏิสันถาร แล้วยืนอยู่ ณ ส่วนข้างหนึ่ง. ฝ่ายมหาชนก็พากันวาง อาวุธทั้งปวงเสีย ต่างมาแวดล้อมพระราชา. ขณะนั้นพระมหาสัตว์กราบทูล ถามพระราชาด้วยเสียงอันไพเราะ ประหนึ่งคนสั่นกระดิ่งทองว่า ข้าแต่พระมหาราชเจ้า โปรดทรงรอก่อน ข้าแต่ พระจอมรถ โปรดอย่าเพิ่งยิงข้าพระบาทเลย ใครหนอ กราบทูลข้อนี้ แด่พระองค์ว่า พญามฤคนั้นพำนักอยู่ ที่นี้. ขณะนั้นคนใจบาปถอยไปหน่อยหนึ่ง แล้วยืนอยู่ตรงนั้นเอง. พระราชา เมื่อจะตรัสบอกว่า ผู้นี้แสดงแก่เรา จึงตรัสพระคาถาที่ ๖ ว่า ดูก่อนสหาย บุรุษผู้มีมารยาทอันเลวทราม ยืนอยู่ ห่าง ๆ นั่น บุรุษคนนั้นแหละ ได้บอกความเรื่องนี้ แก่เราว่า มฤคตัวนี้อยู่ ณ ไพรสณฑ์นี้. บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ปาปจโร แปลว่า ผู้มีมารยาทเลวทราม. พระมหาสัตว์ ครั้นติเตียนคนประทุษร้ายมิตรแล้ว เมื่อจะเจรจา ปราศรัยกับพระราชา จึงกล่าวคาถาที่ ๗ ว่า ได้ยินว่า คนบางพวกในโลกนี้ กล่าวความจริง ไว้อย่างนี้ว่า ไม้ลอยน้ำยังดีกว่า คนบางคนไม่ดีเลย. บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า นิปาวตํ แปลว่า ถูกช่วยเหลือไว้. บทว่า เอกจฺจิโย ความว่า แต่บุคคลบางคนสันดานบาป มักประทุษร้ายมิตร แม้