พระไตรปิฎก

ราชเสวกไม่ควรเป็นคนฟุ้งซ่าน ไม่คะนองกายวาจา มี ปัญญาเครื่องรักษาตน สำรวมอินทรีย์ สมบูรณ์ด้วย การตั้งใจไว้ดี ราชเสวกนั้น พึงอยู่ในราชสำนักได้. บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ภาวํ ได้แก่ ความประสงค์ด้วยอำนาจ ความคุ้นเคย. บทว่า อจปโล ได้แก่ ไม่เป็นผู้ตบแต่งประดับเป็นปกติ. บทว่า นิปโก ได้แก่ ผู้มีญาณแก่กล้า. บทว่า สํวุตินฺทฺริโย ได้แก่ ผู้สำรวม ปิดกั้นอินทรีย์ ๖ ได้แล้ว คืออย่าพึงมองดูอวัยวะน้อยใหญ่ของพระราชา และ ไม่พึงมองดูตำหนักนางสนมกำนัลของพระราชานั้น. บทว่า มโนปณิธิ สมฺปนฺโน ได้แก่ ผู้ประกอบด้วยจิตอันไม่หวั่นไหว คือตั้งไว้ด้วยดี. ราชเสวกไม่ควรเล่นหัว เจรจาปราศรัยในที่ลับ กับพระสนมกำนัลใน ไม่ควรถือเอาทรัพย์จากพระคลัง หลวง ราชเสวกนั้น พึงอยู่ในราชสำนักได้ ราชเสวก ไม่พึงเห็นแก่การหลับนอนมากนัก ไม่พึงดื่มสุราจน เมามาย ไม่พึงฆ่าเนื้อในสถานที่พระราชทานอภัย ราช เสวกนั้น พึงอยู่ในราชสำนักได้ ราชเสวกไม่พึงขึ้น ร่วมพระตั่ง ราชบัลลังก์ พระราชอาสน์ เรือและรถ พระที่นั่ง ด้วยอาการทนงตนว่าเป็นคนโปรดปราน ราชเสวกนั้น พึงอยู่ในราชสำนักได้ ราชเสวกต้อง เป็นผู้มีปัญญาเครื่องพิจารณา ไม่ควรเข้าเฝ้าให้ไกลนัก ใกล้นัก ควรยืนเฝ้าพอให้ท้าวเธอทอดพระเนตรเห็น ถนัด ในสถานที่ที่พอจะได้ยินพระราชดำรัสเบื้องพระ- พักตร์ของพระราชา ราชเสวกไม่ควรทำความวางใจว่า