พระไตรปิฎก

ม้าอาชาไนยเหาะไปในอากาศกลางหาว พระราชา ทอดพระเนตรเห็นวิธุรบัณฑิตนั้น ทรงพระปรีดา- ปราโมทย์เป็นอย่างยิ่งเสด็จลุกขึ้นสวมกอดวิธุรบัณฑิต ด้วยพระพาหาทั้งสอง ไม่ทรงหวั่นไหว ทรงเชื้อเชิญ ให้นั่งบนอาสนะท่ามกลางสภา ตรงพระพักตร์ของ พระองค์. บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อโนมวณฺโณ แปลว่า ผู้มีวรรณะ ไม่ต่ำ คือผู้มีวรรณะอันสูงสุด. บทว่า อวิกมฺปยํ ความว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พระราชานั้น ทรงประคองวิธุรบัณฑิต ไม่หวั่นไหว ไม่ย่อท้อ ในท่าม กลางมหาชน จับมือทั้งสองให้นั่งบนอาสนะที่ตบแต่งไว้ ให้บ่ายหน้าตรง พระพักตร์ของพระองค์. ลำดับนั้น พระราชาทรงบันเทิงกับพระมหาสัตว์นั้น เมื่อจะทำปฎิ- สันถารด้วยพระวาจาอันไพเราะ จึงตรัสพระคาถาว่า ท่านเป็นผู้แนะนำเราทั้งหลาย เหมือนนายสารถี นำรถที่หายไปแล้วกลับมาได้ฉะนั้น ชาวกุรุรัฐทั้งหลาย ย่อมยินดี เพราะได้เห็นท่าน ฉันถามแล้ว ขอท่าน จงบอกเนื้อความนั้นแก่ฉัน ท่านหลุดพ้นจากมาณพมา ได้อย่างไร. บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า นฏํ ความว่า ท่านช่วยแนะนำเรา ในอันทำประโยชน์เกื้อกูล โดยเหตุคือ โดยนัย เหมือนนายสารถีนำรถที่หาย ไปแล้วให้กลับเข้ามาได้ฉะนั้น. บทว่า นนฺทนฺติ ตํ ความว่า ชนชาวกุรุรัฐ เหล่านี้ พอเห็นท่าน ย่อมยินดีเพราะการได้เห็นท่าน. บทว่า มาณวสฺส