พระไตรปิฎก

สตรีใดเข็ญใจก็ร่วมทุกข์กับสามีผู้เข็ญใจในคราว ถึงทุกข์ สตรีใดมั่งมี มีเกียรติ ก็ร่วมสุขด้วยสามีผู้ มั่งมีในคราวถึงสุข เทวดาและมนุษย์ย่อมสรรเสริญ สตรีนั้น เพราะสตรีนั้นทำกรรมที่ทำได้โดยยาก. หม่อมฉันจะนุ่งห่มผ้ากาสายะตามเสด็จพระภัส- ดาทุกเมื่อ ความเป็นหม้ายแห่งสตรีผู้มีแผ่นดินไม่แยก ไม่เป็นที่ยินดี อีกประการหนึ่งหม่อมฉันไม่ปรารถนา แผ่นดินที่ทรงไว้ซึ่งทรัพย์เป็นอันมาก มีสาครเป็นที่สุด เต็มไปด้วยรัตนะต่าง ๆ แต่พรากจากพระเวสสันดรผู้ ภัสดา สตรีใดในเมื่อสามีทุกข์ร้อน ย่อมอยากได้ ความสุขเพื่อตน สตรีนั้นเด็ดจริง ใจของเขาจะเป็น อย่างไรหนอ เมื่อพระเวสสันดรมหาราชเจ้าผู้ยังสีพีรัฐ ให้เจริญเสด็จออกพระนคร หม่อมฉันจักโดยเสด็จ พระองค์ เพราะพระองค์เป็นผู้พระราชทานความใคร่ ทั้งปวงของหม่อมฉัน. บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ตมพฺรวิ ความว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พระนางมัทรีได้สดับพระดำรัสของพระเจ้ากรุงสญชัยแล้วได้ทูลตอบพระเจ้ากรุง สญชัยนั้น. บทว่า อภิสมฺโภสฺสํ ได้แก่ จักสู้ทน คือจักอดกลั้น. บทว่า โปตกิลํ ได้แก่ หญ้าคมบาง. บทว่า ปนูเหสฺสามิ ความว่า หม่อมฉัน จักแหวกไปทางข้างหน้าพระเวสสันดร. บทว่า อุทรสฺสุปโรเธน ได้แก่ การงด คือกินอาหารแต่น้อย. บทว่า โคหนุเวฏฺเนน ความว่า เหล่า กุมาริการู้ว่าสตรีที่มีบั้นเอวกว้างและสีข้างผายย่อมได้สามี จึงเอาไม้มีสัณฐาน