พระไตรปิฎก

คาถาแสดงการพร่ำรำพันของพระมหาสัตว์มีดังต่อไปนี้ วันนี้เด็กทั้งสองจะเป็นอย่างไรหนอ หิว กลัว เดินทางร้องไห้ เวลาเย็นบริโภคอาหาร ใครจะให้ โภชนาหารแก่เด็กทั้งสองนั้น เด็กทั้งสองจะร้องขอ อาหารว่า แม่จ๋า หม่อมฉันทั้งสองหิว ขอเสด็จแม่จง ประทานอาหารแก่หม่อมฉันทั้งสอง เด็กทั้งสองดำเนิน ด้วยพระบาทเปล่าไม่มีรองพระบาท จะดำเนินไปตาม หนทางอย่างไรหนอ เมื่อเด็กทั้งสองมีพระบาทพอง บวมทั้งสองข้าง ใครจักจูงหัตถ์เธอทั้งสองไป ชูชกตี ลูก ๆ ผู้ไม่ประทุษร้ายต่อหน้าเรา แกช่างไม่อดสูแก่ ใจบ้างเลยหนอ แกเป็นอลัชชีแท้ ใครที่มีความอดสู แก่ใจ จักกล้าตีทาสีทาสหรือคนใช้อื่นของเราที่สละ ให้แล้วได้ ชูชกแกด่าตีลูก ๆ ที่รักของเราทั้งเห็นต่อ ตาดุจคนหาปลาตีปลาที่ติดอยู่ในปากแห. บรรดาบทเหล่านี้ บทว่า กนฺวชฺช ตัดบทเป็น กํ นุ อชฺช. บทว่า อุปรุจฺเฉนฺติ ความว่า จักเดินร้องไห้ไปตลอดทาง ๖๐ โยชน์. บทว่า สํเวสนากาเล ได้แก่ เวลามหาชนเข้าเมือง. บทว่า โส เน ทสฺสติ ความว่า ใครจักให้โภชนาหารแก่ลูก ๆ เหล่านั้น. บทว่า กถนฺนุ ปถํ คจฺฉนฺติ ความว่า จักเดินทาง ๖๐ โยชน์ได้อย่างไรหนอ. บทว่า ปตฺติกา ได้แก่ เว้นจากยานคือช้างเป็นต้น. บทว่า อุปาหนา ได้แก่ มีเท้าละเอียดอ่อนเว้น แม้เพียงรองเท้าก็ไม่มี. บทว่า คเหสฺสติ ความว่า ใครจักช่วยประคอง เพื่อบรรเทาความลำบาก. บทว่า ทาสีทาสสฺส ความว่า เป็นทาสีเป็นทาส.