พระไตรปิฎก

วิญญาณย่อมเกิด. เมื่อกำหนดอยู่อย่างนี้ย่อมตกลงใจได้ว่า ธรรมแม้ที่ เป็นอดีตและอนาคตย่อมเป็นไปอย่างนี้เท่านั้นเหมือนกัน. ท่านกล่าวิจิกิจฉาที่ปรารภอดีต (ปุพฺพนฺตํ) ของบุคคลนั้นไว้ ๕ อย่างคือ ๑. ในอดีตอันยาวนานเราได้เป็นแล้วหรือหนอ. ๒. หรือว่าเราไม่ได้เป็นแล้ว ๓. เราได้เป็นอะไรมาแล้วหรือหนอ ๔. เราได้เป็นอย่างไรแล้วหนอ ๕. เราเป็นอะไรแล้วได้เป็นอะไรตลอดกาลในอดีตหรือหนอ ท่านกล่าววิจิกิจฉาที่ปรารภอนาคต (อปรนฺตํ) ของบุคคลนั้นไว้ ๕ อย่างคือ ๑. ในอนาคตอันยาวนานเราจักเป็นหรือหนอ ๒. เราจักไม่เป็นหรือหนอ ๓. เราจักเป็นอะไรหนอ ๔. เราจักเป็นอย่างไรหนอ ๕. เราเป็นอะไรแล้วจักเป็นอะไร (ต่อไป) ตลอดกาลในอนาคต หรือหนอ. ก็หรือว่าท่านได้กล่าววิจิกิจฉาที่ปรารภปัจจุบันของบุคคลนั้นไว้ ๖ อย่างคือ ๑. เราเป็นอยู่หรือหนอ ๒. เราไม่เป็นอยู่หรือหนอ ๓. เราเป็นอะไรหนอ ๔. เราเป็นอย่างไรหนอ