พระไตรปิฎก

อย่าง โดยเป็นสิ่งควรละ โดยเป็นสิ่งไม่ควรละ และโดยเป็นสิ่งควรละ ก็หามิได้ เป็นสิ่งไม่ควรละก็หามิได้ จาทัศนะและภาวนา. เป็น ๔ อย่าง โดยเป็นสิ่งควรกำหนดรู้ ควรละ ควรทำให้แจ้ง และควรทำ ให้เกิด. ท่านกล่าวว่า เอวํ อริยสจฺนํ ทุพฺโพธานํ พุโธ วิธึ อเนกเภทโต ชญฺา หิตาย จ สุขาย จ. พระพุทธเจ้าทรงรู้วิธีของอริยสัจอย่างนี้ ที่รู้ ได้ยาก โดยประเภทไม่น้อย เพื่อประโยชน์และ เพื่อความสุข ดังนี้. จบ อรรถกถาสัจปกิณกะ บัดนี้ พระธรรมเสนาบดีชี้แจงสัจจตุกนัยในที่สุดตามลำดับที่ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงแล้วนั้นแล แล้วแสดงสรุปสุตมยญาณด้วย สัจจตุกนัยมีอาทิว่า ตํ าตฏฺเน าณํ-ชื่อว่าญาณว่าด้วยอรรถว่ารู้ ธรรมนั้น, ครั้นแล้วพระธรรมเสนาบดีแสดงสรุปอริยสัจทั้งหมดที่ท่าน กล่าวไว้ในครั้งก่อนว่า โสตาวทาเน ปญฺา สุตมเยาณํ-ปัญญา ในการทรงจำธรรมที่ได้สดับมาแล้ว ชื่อว่า สุตมยาณ ด้วยประการ- ฉะนี้. จบ อรรถกถาสุตมยญาณนิทเทส