พระไตรปิฎก

ดูก่อน อาวุโสวิสาขะ จิตของภิกษุผู้ออกจาก สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ น้อมไปสู่วิเวก โอน ไปสู่วิเวก โน้นไปสู่วิเวก.๑ บทว่า มตสฺส จ สมาปนฺนสฺส จ โก วิเสโส - ผู้ตาย แล้วและผู้เข้านิโรธต่างกันอย่างไร ท่านกล่าวความนี้ไว้แล้วในพระสูตร. สมดังที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า ดูก่อนอาวุโส กายสังขารของผู้ตายแล้ว ถึง แต่กรรมแล้ว ดับ สงบ. วจีสังขาร จิตตสังขาร ดับ สงบ. อายุสิ้นไป. ไออุ่นสงบไป. อินทรีย์ ทำลายไป. แม้กายสังขารของภิกษุผู้เข้าสัญญา- เวทยิตนิโรธ ก็ดับ สงบ. วจีสังขาร จิตตสังขาร ก็ดับ สงบ. อายุยังไม่สิ้นไป. ไออุ่นยังไม่สงบ. อินทรีย์ยังไม่ทำลาย.-๒ ในคำถามมีอาทิว่า นิโรธสมาปตฺติ กึ สงฺขตา อสงฺขตา- นิโรธสมาบัติเป็นสังขตะหรืออสังขตะ ? มีอธิบายดังต่อไปนี้ ไม่ควร กล่าวว่า เป็นสังขตะบ้าง อสังขตะบ้าง โลกิยะบ้าง โลกุตระบ้าง. เพราะเหตุไร ? เพราะไม่มีโดยสภาพ. เพราะภิกษุ ชื่อว่าเป็นผู้เข้าถึง ๑. ม. ม. ๑๒/๕๑๐. ๒. ม. มู. ๑๒/๕๐๒.