พระไตรปิฎก

บทว่า นานตฺเตกตฺตํ - สภาพต่าง ๆ และสภาพเดียว ในอุทเทส หัวข้อนี้ คือ แม้ไม่มีศัพท์ว่า เอกตฺต ผู้ประสงค์จะชี้แจงแม้สภาพเดียว เพราะความที่เพ่งถึงกันและกันแห่งสภาพต่าง ๆ และสภาพเดียว จึงทำ อุทเทสว่า นานตฺเตกตฺตํ. เมื่อแสดงสภาพเดียวในการขัดเกลาสภาพ ต่าง ๆ ท่านก็แสดงถึงญาณในการขัดเกลาได้โดยง่าย. บทว่า นานตฺตํ คือ สภาพต่าง ๆ เพราะความไม่มั่นคง และ เพราะมีความดิ้นรน. บทว่า เอกตฺตํ คือ สภาพเดียว เพราะความมั่นคง และ เพราะไม่ดิ้นรน. บทว่า จรณเตโช - จรณเดช ชื่อว่า จรณะ เพราะอรรถว่า เที่ยวไปสู่ทิศที่ยังมิได้ไป คือ นิพพาน ด้วยจรณเดชนั้น. จรณะนั้น คือ อะไร ? คือ ศีล. จรณะนั้นนั่นแหละ ชื่อว่า เป็นเดช เพราะ อรรถว่าเผาสิ่งเป็นข้าศึก. บทว่า คุณเตโช - คุณเดช คือ สมาธิเดช อันเป็นที่ตั้งได้ ด้วยศีล. บทว่า ปญฺาเตโช - ปัญญาเดช คือ วิปัสสนาเดช อันเป็น ที่ตั้งได้ด้วยสมาธิ. บทว่า ปุญฺเตโช - ปุญญเดช คือ อริยมรรคกุสลเดช อัน เป็นที่ตั้งได้ด้วยวิปัสสนา.