พระไตรปิฎก

บทว่า มิจฺฉามาโน - มานะผิ คือ มานะเกิดขึ้นด้วยบทมีอาทิ ว่า ปาปเกน กมฺมายตนา - กัมมายตนะเกิดด้วยความลามก. บทว่า โลกธมฺมา มีอรรถได้กล่าวแล้ว. บทว่า สมฺปริวตฺตติ - เวียนอยู่ คือ หมุนเวียนไปด้วยโลกธรรมอันเป็นเหตุ ด้วยความยินดี ในโลกธรรม ๔. มีลาภเป็นต้น ด้วยความไม่ยินดี ในโลกธรรม ๔ มี เสื่อมลาภเป็นต้น. อธิบายว่า ละภาวะปกติ. แม้ มิจฺฉตฺตา ก็มีอรรถ ดังกล่าวแล้ว. บทว่า นิยฺยาโต - ดิ่งลงแล้ว คือ แล่นไป อธิบายว่า ครอบงำแล้ว. บทว่า อฏฺหิ ปุริสโทเสหิ - เพราะบุรุษโทษ ๘ ในอัฏฐก- นิบาต ท่านกล่าวพร้อมด้วยอุปมา. ในขุททกวัตถุวิภังค์ ท่านกล่าวเว้น อุปมา. สมจริงดังที่ท่านกล่าวไว้ว่า บุรุษโทษ ๘ เป็นไฉน ? ภิกษุทั้งหลายใน ศาสนานี้โจทภิกษุด้วยอาบัติ, ภิกษุนั่นถูกภิกษุ ทั้งหลายโจทด้วยอาบัติย่อมแก้ตัว ด้วยความไม่มี สติว่า ผมนึกไม่ได้ ผมนึกไม่ได้. นี้เป็นบุรุษ โทษข้อที่ ๑. ข้อต่อไป ภิกษุทั้งหลายโจทภิกษุด้วยอาบัติ ภิกษุนั้นถูกภิกษุทั้งหลายโจทด้วยอาบัติ ย่อมซัด