พระไตรปิฎก

ปฏิจจสมุปบาทเก่า )ก็ยังเป็นไปอยู่มิขาดสาย ฉะนั้น ข้าพเจ้าจักอาศัยข้อความทั้ง ๒ นั้น เริ่มการวรรณนาความแห่งปฏิจจสมุปบาทนี้ ขอท่านทั้งหลายตั้งใจสดับการสังวรรณนานั้น. ข้อนี้ สมด้วยคำที่ท่านบูรพาจารย์ กล่าวไว้ว่า ผู้ใดผู้หนึ่งสนใจฟังการสังวรรณนานี้ เขาก็จะพึงได้คุณพิเศษสืบต่อไปในภพหน้า ครั้น ได้คุณวิเศษสืบต่อไปในภพหน้าแล้ว ก็ พึงถึงที่อันไม่พบเห็นของพระยามัจจุราช. อนึ่ง บัณฑิตพึงทราบวินิจฉัยในคำมีอาทิว่า อิวิชฺชาปจฺจยา สํขารา ดังนี้ จำเดิมแต่ต้นก่อนทีเดียว. เทศนาเภทโต อตฺถ ลกฺขเณกวิธาทิโต องฺคานญฺจ ววตฺถานา วิญฺาตพฺโพ วินิจฺฉโย พึงทราบวินิจฉัย โดยความแตกต่าง แห่งเทศนา ๑ โดยอรรถ ๑ โดยลักษณะ เป็นต้น ๑ โดยเป็นธรรมมีอย่างเดียวเป็นต้น ๑ และโดยการกำหนดองค์ทั้งหลาย ๑. ว่าด้วยวินิจฉัยโดยความแตกต่างแห่งเทศนา บรรดาข้อวินิจฉัยเหล่านั้น ข้อว่า โดยความแตกต่างแห่งเทศนา นั้น อธิบายว่า การแสดงปฏิจจสมุปบาทของพระผูมีพระภาคเจ้ามี ๔ นัย คือ