พระไตรปิฎก

แล้วลวงด้วยของปลอมนั้น ด้วยสามารถ การประกอบ หรือด้วยกลมายา ชื่อว่า นิกติซึ่งแปลว่า การปลอม. ผู้ประกอบในการคดโกง ชื่อว่า สาวิโยคะ๑ ก็คำว่า สาวิโยคะ นี้เป็นชื่อของการโกง ซึ่งมีการรับสินบนเป็นต้นนั่นแหละ เพราะ ฉะนั้น บัณฑิตพึงทราบอธิการอย่างนี้ คือ อุกฺโกฏนสาวิโยโค คือ ผู้ประกอบ การโกงด้วยการรับสินบน วญฺจนสาวิโยโค คือ ผู้ประกอบการโกงด้วยการ หลอกลวง นิกติสาวิโยโค คือ ผู้ประกอบการโกงด้วยการปลอมแปลง- เกจิอาจารย์ กล่าวว่า การแสดงของอย่างหนึ่งแล้วเปลี่ยนของอีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่า สาวิโยคะ ก็คำว่า สาวิโยคะ นี้ ท่านสงเคราะห์ด้วยการหลอกลวงนั่นแหละ. พึงทราบคำวินิจฉัยในคำว่า เฉทนํ เป็นต้น. บทว่า "เฉทนํ" แปลว่า การตัดมีการตัดมือเป็นต้น. บทว่า "วโธ" แปลว่า การฆ่าให้ตาย. บทว่า "พนฺโธ" แปลว่า เครื่องจองจำด้วยเชือกเป็นต้น. บทว่า "วิปรา- โมโส" แปลว่า การตีชิง. การตีชิงมี ๒ อย่าง คือ หิมวิปราโมโส การี ชิงอาศัยหิมะ คุมฺพวิปราโมโส การตีชิงอาศัยพุ่มไม้. จริงอยู่ ในสมัยใดที่ หิมะตก พวกนักเลงทั้งหลาย ปกปิดตนด้วยหิมะที่ตกแล้ว จึงตีชิงผู้เดินทาง ภาวะเช่นนี้ชื่อว่า หิมวิปราโมโส. สมัยใด พวกนักเลงอาศัยกำบังคนด้วย พุ่มไม้ แล้วตีชิงผู้เดินทาง ภาวะเช่นนี้ ชื่อว่า คุมฺพวิปราโมโส. การปล้น สดมภ์ตามบ้าน และหมู่บ้านเป็นต้น ท่านเรียกว่า อาโลโป ซึ่งแปลว่า การ ปล้นสดมภ์. การเข้าไปสู่บ้านผู้อื่นด้วยกิริยาท่าทางที่ดุร้ายแล้วเอาศาสตราจ่อที่ อกมนุษย์ แล้วก็ถือเอาสิ่งของที่ตนปรารถนา ชื่อว่า สหสาราโร แปลว่า การกรรโชก. ผู้มีศีลย่อมเว้นขาดจากการทำความดุร้าย มีการตัดมือเป็นต้นนั้น ด้วยประการฉะนี้. ๑. ม. สาจิโยโคติ กุฏิลโยโค.