พระไตรปิฎก

แก่การถามด้วยอำนาจยมก. ภายหลังจึงกล่าวพาหิรรูปายตนะ (อายตนะ ที่เป็นรูปภายนอก ) ทั้งหลาย. ในที่สุดจึงกล่าวมนายตนะและธัมมา- ยตนะทั้งหลาย. นัยวาระทั้งหลาย ๔ คือ ปทโสธนวาระ ปทโสธนมูลจักกวาระ สุทธายตนวาระ สุทธายตนมูลจักกวาระ ย่อมมีด้วยอำนาจแห่งอายตนะ ทั้งหลายเหล่านี้ในที่นี้ ด้วยอำนาจแห่งขันธ์นั่นเทียวในภายหลัง. ก็ใน อายตนยมกนี้ วาระหนึ่ง ๆ ย่อมมี ๒ อย่างนั่นเทียว ด้วยอำนาจอนุโลม และปฏิโลม. เนื้อความแห่งวาระเหล่านั้น บัณฑิตพึงทราบตามนัยที่ กล่าวแล้วในขันธยมกนั้นนั่นแหละ. บัณฑิตพึงทราบอุทเทสวาระ แห่งปัณณัตติวาระที่ประกอบด้วย ยมก ๕๗๖ อย่าง การถาม ๑,๑๕๒ อย่าง และอรรถ ๒,๓๐๔ อย่าง ในอายตนยมกนี้ อย่างนี้คือ ก็ในอนุโลมวาระ แห่งปทโสธนวาระ ในขันธยมก ยมก ๕ อย่าง มีอาทิว่า รูปํ รูปกฺขนฺโธ รูปกฺขนฺโธ รูปํ ดังนี้ ย่อมมีฉันใด ในอายตนยมกนี้ ยมก ๑๒ อย่าง มีอาทิว่า จกฺขุํ จกฺขฺวายตนํ จกฺขฺวายตนํ จกฺขุํ ย่อมมีฉันนั้น. แม้ในปฏิโลม วาระ ก็มียมก ๑๒ อย่าง มีอาทิว่า น จกฺขุํ น จกฺขฺวายตนํ น จกฺขฺวายตนํ น จกฺขุํ. แต่ในอนุโลมวาระนี้ แห่งปทโสธนมูลจักการะ มียมก ๑๓๒ อย่าง เพราะทำมูลแห่งอายตนะหนึ่ง ๆ ให้เป็น ๑๑ อย่าง ๆ แม้ในปฏิโลมวาระ ก็มี ๑๓๒ อย่างนั่นเทียว. ในอนุโลมวาระ แม้แห่ง