พระไตรปิฎก

จริงอยู่ ในอเหตุกปฏิสนธิ ย่อมไม่มีศรัทธา สติ ปัญญา แน่- นอน แต่สมาธิและวิริยะ ย่อมไม่ถึงความเป็นอินทรีย์. คำว่า สเหตุกานํ อจกฺขุกานํ ท่านกล่าวแล้วด้วยอำนาจ คัพภเสยยกสัตว์ และพรหมที่ไม่มีรูป ก็พวกสเหตุกะอื่นชื่อว่า อจกฺขุ- โก = ไม่มีจักขุ ย่อมไม่มี. คำว่า สจกฺขุกานํ อเหตุกานํ ท่านกล่าวหมายเอาสัตว์ใน อบายด้วยสามารถแห่งโอปปาติกะ. คำว่า สจกฺขุกานํ าณวปฺปยุตฺตานํ ท่านกล่าวหมายเอา สัตว์ที่ปฏิสนธิด้วยเหตุสอง ในกามธาตุ. คำว่า สจกฺขุกานํ าณสมฺปยุตฺตานํ กล่าวหมายเอารูป พรหมด้วย เทวดาและมนุษย์ในกามาวจรด้วย. คำว่า าณสมฺปยุตฺตานํ อจกฺขุกานํ ท่านกล่าวหมายเอา อรูปพรหม และติเหตุกสัตว์ผู้เกิดในครรภ์. ในชีวิตินทรีย์มูล คำว่า วินา โสมนสฺเสน อุปฺปชฺชนฺตานํ ท่านกล่าวหมายเอาชีวิตินทรีย์แม้ทั้งสองอย่าง. คำว่า ปวตฺเต โสมนสฺสวิปฺปยุตฺตจิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ท่านกล่าวหมายเอาอรูปชีวิตินทรีย์. พึงทราบการประกอบ ชีวิตินทรีย์ด้วยสามารถปฏิสนธิ และ ปวัตติ แม้ในที่ทั้งปวงโดยนัยนี้ แม้ในมูลทั้งหลายมีโสมนัสสินทรีย์