พระไตรปิฎก

อธิบายการนับวาระในอนุโลม ในฆฏนานัยแห่งปัญหาวาระ เหตุมูกนัย บัดนี้ เพื่อจะแสดงวิสัชนาคามที่ได้ในปัญหาวาระนี้ ด้วยอำนาจ การนับ พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัส คำว่า เหตุยา สตฺต ในเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ เป็นต้น บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สตฺต คือ มีวิสัชนา ๗ วาระอย่างนี้ คือ วิสัชนา ๓ วาระ คือ กุศลกับกุศล, อัพยากตะกับกุศล, กุสลาพยากตะกับกุศล. อกุศลมี ๓ วาระ เช่นเดียวกับกุศล, อัพยากตะ กับอัพยากตะ มี ๑ วาระเท่านั้น. สองบทว่า อารมฺมเณ นว คือ ในอารัมมณปัจจัย มีวิสัชนา ๙ วาระ ซึ่งแต่ละวาระมีบทต้น ๑ บท บทอวสาน ๑ บท. สองบทว่า อธิปติยา ทส คือ ในอธิปติ มีวิสัชนา ๑๐ วาระ อย่างนี้คือ วิสัชนา ๔ วาระ อันมีกุศลเป็นมูล คือ กุศลเป็นปัจจัยแก่กุศล โดยสหชาตปัจจัย และอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยแก่กุศลโดยอารัมมณปัจจัยเท่านั้น เป็นปัจจัย แก่อัพยากตะโดยเป็นสหชาตปัจจัย และโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยแก่ กุสลาพยากตะ โดยเป็นสหชาตปัจจัยเท่านั้น. วิสัชนา ๓ ข้อ ซึ่งมีอกุศล เป็นมูล คือ อกุศลเป็นปัจจัยแก่อกุศลโดยสหชาตปัจจัยและอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยแก่อัพยากตะโดยสหชาตปัจจัยเท่านั้น เป็นปัจจัยแก่อกุสลาพยา- กตะโดยเป็นสหชาตปัจจัยเท่านั้น (และ) วิสัชนา ๓ ข้อ ซึ่งมีอัพยากตะ เป็นมูล คือ อัพยากตะเป็นปัจจัยแก่อัพยากตะโดยสหชาตปัจจัยและ อารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยแก่กุศลโดยอารัมมณปัจจัยเท่านั้น เป็นปัจจัยแก่