พระไตรปิฎก

อกุศลโดยอารัมมณปัจจัยเหมือนกัน ก็ในอธิปปัจจัยนี้ย่อมได้อารัมมณา- ธิปติ ๗ วาระ และสหชาตาธิปติ ๗ วาระเหมือนกัน. สองบทว่า อนนฺตเร สตฺต ได้แก่ ในอนันตรปัจจัย มีวิสัชนา ๗ วาระ อย่างนี้ คือ วิสัชนา ๒ วาระ มีกุศลเป็นมูล วิสัชนา ๒ วาระ มีอกุศลเป็นมูล วิสัชนา ๓ วาระ มีอัพยากตะเป็นมูล. แม้ในสมนันตร- ปัจจัย ก็มีวิสัชนา ๗ วาระเหล่านี้เหมือนกัน. สองบทว่า สหชาเต นว ความว่า ในสหชาตปัจจัย มีวิสัชนา ๙ วาระ อย่างนี้ คือ วิสัชนามีกุศลเป็นมูล ๓ วาระ มีอกุศลเป็นมูล ๓ วาระ มีอัพยากตะเป็นมูล ๑ วาระ มีกุสลาพยากตะเป็นมูล ๑ วาระ มี อกุสลาพยากตะเป็นมูลอีก ๑ วาระ. สองบทว่า อญฺมเ ตีณิ ได้แก่ ในอัญญมัญญปัจจัย มี วิสัชนา ๓ วาระ อย่างนี้ คือ กุศลกับกุศล ๑ วาระ อกุศลกับอกุศล ๑ วาระ อัพยากตะกับอัพยากตะ ๑ วาระ. สองบทว่า นิสฺสเย เตรส ความว่า ในนิสสยปัจจัย มีวิสัชนา ๑๓ วาระ อย่างนี้ คือ วิสัชนาที่มีกุศลเป็นมูล ๓ วาระ มีอกุศลเป็นมูล ๓ วาระ มีอัพยากตะเป็นมูล ๓ วาระโดยสหชาตปัจจัยนั่นเอง. ก็ใน วิสัชนามีอัพยากตะเป็นมูลนี้ ย่อมได้ปุเรชาตปัจจัยด้วย จริงอยู่ อัพยากตะ กับอัพยากตะเป็นสหชาตะกันก็ได้ เป็นปุเรชาตะก็ได้. อัพยากตะเป็น ปัจจัยแก่กุศลโดยปุเรชาตะเท่านั้น เป็นปัจจัยแก่อกุศลก็เหมือนกัน. กุสลา- พยากตะ เป็นปัจจัยแก่กุศลโดยสหชาตะและปุเรชาตะ เป็นปัจจัยแก่ อัพยากตะโดยสหชาตะเท่านั้น. อกุสลาพยากตะ เป็นปัจจัยแก่อกุศลโดย