พระไตรปิฎก

ใน อาหารปัจจัย อินทริยปัจจัย ฌานปัจจัย และ มัคคปัจจัย มีวิสัชนาปัจจัยละ ๗ วาระ เหมือนกับเหตุปัจจัยนั้นเอง ก็ในอธิการนี้ อินทริยปัจจัยมาแล้ว ด้วยอำนาจสหชาตะและปุเรชาตะ. สองบทว่า สมฺปยุตฺเต ตีณิ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ได้แก่ ในสัมปยุตตปัจจัย มีวิสัชนา ๓ วาระ เช่นเดียวกับอัญญมัญญปัจจัย. สองบทว่า วิปฺปยุตฺเต ปญฺจ ความว่า ในวิปปยุตตปัจจัย มี วิสัชนา ๕ วาระ อย่างนี้ คือ วิสัชนาที่มีกุศลเป็นมูล ๑ วาระ มีอกุศล เป็นมูล ๑ วาระ มีอัพยากตะเป็นมูล ๓ วาระ คือ อัพยากตะกับกุศล และ อัพยากตะกับอกุศล เป็นปัจจัยโดยสหชาตะและปัจฉาชาตะ อัพยา- กตะกับอัพยากตะ เป็นปัจจัยโดยสหชาตะ ปุเรชาตะ แสะปัจฉาชาตะ กุศล กับอัพยากตะ และอกุศลกับอัพยากตะ เป็นปัจจัยโดยวัตถุปุเรชาตะ. สองบทว่า อตฺถิยา เตรส ความว่า ในอัตถิปัจจัย มีวิสัชนา ๑๓ วาระ อย่างนี้ คือ มีกุศลเป็นมูล ๓ วาระ คือ กุศลกับกุศลเป็นปัจจัยโดย สหชาตะ อัพยากตะกับกุศลเป็นปัจจัยโดยสหชาตะและปัจฉาชาตะ กุสลา- พยากตะกับกุศลเป็นปัจจัยโดยสหชาตะอย่างเดียว ที่มีอกุศลเป็นมูล ก็มี ๓ วาระเหมือนกัน แต่ อัพยากตะกับอัพยากตะ เป็นปัจจัยโดยสหชาตะ ปุเร- ชาตะ ปัจฉาชาตะ อาหาระ และอินทริยปัจจัย กุศลและอัพยากตะ และ อกุศลกับอัพยากตะ เป็นปัจจัยโดยวัตถารัมมณปุเรชาตปัจจัย กุศลและ อัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่กุศลโดยสหชาตะและปุเรชาตะ อกุศลและ อัพยากตะ นั้นนั่นเทียว เป็นปัจจัยแก่อัพยากตะก็เหมือนกัน โดยสหชาตะ ปัจฉาชาตะ อาหาระ และอินทริยปัจจัย อกุศลและอัพยากตะ เป็นปัจจัย แก่อกุศลโดยสหชาตะ ปุเรชาตะ และ อกุศลและอัพยากตะ นั้นนั่นเทียว