พระไตรปิฎก

ฆฏนาที่ ๕ ได้เฉพาะวัตถุรูป. อัญญมัญญมูลกนัย ใน อัญญมัญญมูลกนัย มีฆฏนา ๖ บรรดาฆฏนา ๖ เหล่านั้น ๓ ฆฏนาแรกเป็นอวิปากฆฏนา ๓ ฆฏนาท้ายเป็นสวิปากฆฏนา วิธีคำนวณ ในฆฏนาเหล่านั้นแจ่มแจ้งแล้ว. นิสสยมูลกนัย พึงทราบวินิจฉัยในนัยที่มี นิสสยปัจจัยเป็นมูล ต่อไป. คำว่า นิสฺสยปจฺจยา อารมฺมเณ ตีณิ เพราะนิสสยปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ผู้ศึกษาพึงทราบวิสัชนา ๓ วาระ ด้วยอำนาจแห่งกุศลเป็นต้น ที่ยกวัตถุขึ้นเป็นอารมณ์เป็นไป (เป็นไปโดยเอาวัตถุเป็นอารมณ์). สอง บทว่า อุปนิสฺสเย เอกํ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๑ วาระ คือ อกุศลที่ยึด วัตถุเป็นอารัมมณูปนิสสัยเกิดขึ้น คำที่เหลือพึงทราบตามนี้ที่ข้าพเจ้ากล่าว แล้วในทุกะมูลกนัยในหนหลัง. ก็ในนิสสยปัจจัยนี้มีฆฏนา ๒๐ ฆฏนา. บรรดาฆฏนาเหล่านั้น ๖ ฆฏนาข้างต้น ตรัสไว้ด้วยอำนาจสหชาตะและปุเรชาตะ. ๔ ฆฏนานอก จากนั้น ตรัสด้วยอำนาจปุเรชาตะอย่างเดียว. ต่อไป ๑๐ ฆฏนา ตรัสด้วย อำนาจสหชาตะอย่างเดียว. ในบรรดาฆฏนาเหล่านั้น คำว่า เตรส ๑๓ ใน ฆฏนาที่ ๑ ได้แก่ วิสัชนา ๑๓ วาระ ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้นั่นเทียว ในนิสสยปัจจัย-