นัตถิ, วิคต, อวิคตมูลกนัย
[๑๐๐๗] เพราะนัตถิปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ ฯลฯ
เพราะวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ.
ทั้งนัตถิปัจจัย ทั้งวิคตปัจจัย แสดงเหมือนกับอนันตรปัจจัย.
เพราะอวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย แสดงเหมือนกับอนันตรปัจจัย.
อัตถิปัจจัย ท่านให้พิสดารแล้ว ฉันใด อวิคตปัจจัย พึงแสดง
ให้พิสดาร ฉันนั้น.
ปัญหาวาระในปัจจยานุโลมปัจจนียนัย จบ
อรรถกถาอนุโลมปัจจนียนัย
พึงทราบวินิจฉัยใน อนุโลมปัจจนียนัย ต่อไป ปัจจัยใด ๆ ใน
บรรดาปัจจัยที่มีการนับแล้ว ในอนุโลมอย่างนี้คือ เหตุยา สตฺต, อารมฺมเณ
นว ในเหตุปัจจัยมี ๗ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๗ วาระ และใน
ปัจจนียะ อย่างนี้คือ นเหตุยา ปณฺณรส, นอารมฺมเณ ปณฺณรส ใน
ในเหตุปัจจัยมี ๑๕ วาระ, ในนอารัมมณปัจจัยมี ๑๕ วาระ ทั้งอยู่แล้วโดย
อนุโลม ผู้ศึกษาพึงทราบการนับด้วยอำนาจแห่งวาระที่เหมือนกัน ใน
บรรดาวาระที่ได้แล้วในปัจจนียนัย แห่งปัจจัยนั้น ๆ อันตั้งอยู่แล้วโดย
ความเป็นปัจจนียะ กับวาระอันได้แล้วในอนุโลมนัยแห่งปัจจัยนั้น ๆ
จริงอยู่ ใน อนุโลมนัย วาระ ๗ ได้แล้วในคำว่า เหตุยา สตฺต
ในเหตุปัจจัยมี ๗ วาระ ใน ปัจจนียะ วาระ ๑๕ ในอารัมมณปัจจัยได้