พระไตรปิฎก

เพราะปรารภขันธ์ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม และวิจาร ขันธ์ที่เป็น สวิตักกสวิจารธรรม ย่อมเกิดขึ้น. [๑๓๙] ๑๑. อวิตักกอวิจารธรรม เป็นปัจจัยแก่อวิตักกวิจาร- มัตตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย คือ พระอริยะทั้งหลายออกจากฌาน ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม ฯลฯ ออกจากมรรค ฯลฯ ออกจากผล พิจารณาผล, เพราะปรารภฌานเป็นต้นนั้น วิตก ย่อมเกิดขึ้น. พระอริยะทั้งหลาย พิจารณานิพพาน, นิพพานเป็นปัจจัย แก่ผลที่ เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และวิตก ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย. บุคคลพิจารณาเห็นซึ่งจักษุ ฯลฯ หทยวัตถุ ฯลฯ ขันธ์ที่เป็นอวิตักก- อวิจารธรรม และวิจาร โดยความเป็นของไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา ย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลินยิ่ง เพราะปรารภจักษุเป็นต้นนั้น วิตก ย่อมเกิดขึ้น. เพราะปรารภขันธ์ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม และวิจารวิตกย่อมเกิดขึ้น. [๑๔๐] ๑๒. อวิตักกอวิจารธรรม เป็นปัจจัยแก่อวิตักกวิจาร- มัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย คือ นิพพาน เป็นปัจจัยแก่มรรค แก่ผล ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตต- ธรรมและวิจาร ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย. [๑๔๑ ] ๑๓. อวิตักกอวิจารธรรม เป็นปัจจัยแก่สวิตักกสวิจาร- ธรรม และอวิตักกวิจารมัตตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย