พระไตรปิฎก

ผู้ทรงยินดีในความสงบแห่งจิต ๑

ผู้ทรงถึงฝั่งแห่งธรรมทั้งปวง ๒

แม้เทวดาทั้งหลายก็นอบน้อมพระสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

ผู้ทรงก้าวล่วงสังโยชน์ทั้งปวงได้

ทรงบรรลุนิพพานซึ่งเป็นทางออกจากป่าคือกิเลส

ผู้ทรงยินดีในเนกขัมมะ ๓

ผู้หลุดพ้นแล้ว เหมือนทองคำที่พ้นจากหิน

พระองค์ผู้ทรงพระนามว่านาค รุ่งเรืองล่วงสรรพสัตว์

เหมือนภูเขาหิมพานต์ที่สูงกว่าภูเขาลูกอื่น ๆ

พระองค์ผู้ทรงพระนามว่านาคอันเป็นพระนามจริง

ที่ยอดเยี่ยมกว่าเทวดาผู้มีนามว่านาคทุกจำพวก

ข้าพระองค์จักประกาศพระองค์ผู้ทรงพระนามว่านาค

เพราะพระองค์ไม่ทรงทำความชั่ว

พระองค์ผู้ทรงพระนามว่านาค

ทรงมีโสรัจจะและอวิหิงสาเป็นเท้าหน้าทั้งสอง

ทรงมีตบะและพรหมจรรย์ เป็นเท้าหลังทั้งสอง

ทรงเป็นดุจช้างตัวประเสริฐ

ทรงมีศรัทธาเป็นงวง มีอุเบกขาเป็นงาขาว

มีสติเป็นคอ มีปัญญาเป็นเศียร

มีการสอดส่องธรรมเป็นปลายงวง

มีธรรมเครื่องเผากิเลสเป็นท้อง มีวิเวกเป็นหาง

๑ ยินดีในความสงบแห่งจิต หมายถึงยินดีในความสงบแห่งจิตที่ระงับนิวรณ์ ๕ ได้ด้วยปฐมฌาน ระงับ วิตกวิจารได้ด้วยทุติยฌาน ระงับปีติได้ด้วยตติยฌาน ระงับสุขและทุกข์ได้ด้วยจตุตถฌาน (องฺ.ฉกฺก.อ. ๓/๔๓/๑๒๒)
๒ ถึงฝั่งแห่งธรรมทั้งปวง หมายถึงรู้ยิ่ง กำหนดรู้ ละ เจริญ ทำให้แจ้ง และเข้าถึงธรรมทั้งปวง คือ ขันธ์ ๕ อายตนะ ๑๒ ธาตุ ๑๘ (องฺ.ฉกฺก.อ. ๓/๔๓/๑๒๒)
๓ เนกขัมมะ หมายถึงบรรพชา สมาบัติ และอริยมรรค เพราะเป็นเครื่องออกจากกาม ๒ ประเภท คือกิเลสกาม และวัตถุกาม (องฺ.ฉกฺก.อ. ๓/๔๓/๑๒๒)