พระไตรปิฎก

[๑๓๙] (๖) ต้องราชภัย ๑ (๗) ถูกกล่าวหาอย่างร้ายแรง

(๘) เสื่อมญาติ (๙) ทรัพย์สมบัติพินาศย่อยยับ

[๑๔๐] (๑๐) บ้านเรือนถูกไฟไหม้

เขาผู้มีปัญญาทราม เมื่อตายไปย่อมตกนรก





(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุผู้มีเครื่องใช้สอยมาก ดังนี้)

[๑๔๑] การเป็นคนเปลือย การเกล้าชฎา การเอาโคลนทาตัว

การอดอาหาร การนอนบนพื้นดิน

การมีกายหมักหมมด้วยธุลี

หรือการทำความเพียรด้วยการนั่งกระโหย่ง

วัตรทั้งหมดเหล่านี้หาชำระคนผู้ยังไม่ล่วงพ้นความสงสัยให้หมดจดได้ไม่





(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุทั้งหลาย ดังนี้)

[๑๔๒] แม้บุคคลจะแต่งตัวแบบใดก็ตาม

ถ้าเขาเป็นผู้สงบ ฝึกตนได้ เป็นผู้แน่นอน ๒ ประพฤติพรหมจรรย์

ละเว้นการเบียดเบียนสรรพสัตว์ ประพฤติสม่ำเสมอ

ควรเรียกบุคคลเช่นนั้นว่า พราหมณ์ สมณะ หรือภิกษุ ๓ ก็ได้

๑ ต้องราชภัย หมายถึงการถูกถอดยศ ปลดจากตำแหน่ง เป็นต้น (ขุ.ธ.อ. ๕/๕๘)
๒ สงบ หมายถึงสงบจากกิเลสมีราคะเป็นต้น ฝึกตนได้ หมายถึงควบคุมอินทรีย์ทั้ง ๖ ได้ เป็นผู้แน่นอน หมายถึงเป็นผู้แน่นอนในโลกุตตรมรรคทั้ง ๔ (ขุ.ธ.อ. ๕/๖๘)
๓ คำว่า “พราหมณ์ สมณะ ภิกษุ” ตามหลักการพุทธศาสนามีความหมายดังนี้ พราหมณ์ หมายถึง ผู้ลอยบาปได้ สมณะ หมายถึงผู้สงบระงับบาปได้ ภิกษุ หมายถึงผู้ทำลายกิเลสได้ (ขุ.ธ.อ. ๕/๖๘)