พระไตรปิฏก

(พระภูตเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ว่า)

{๓๖๙} [๕๑๘] เมื่อใด บัณฑิตกำหนดรู้ทุกข์ว่า

ชราและมรณะเป็นทุกข์ที่ปุถุชนทั้งหลาย

ผู้ติดอยู่ในเบญจขันธ์ไม่รู้แจ้ง

เป็นผู้มีสติ เข้าฌานอยู่

เมื่อนั้น ย่อมไม่ได้ความยินดีที่ประเสริฐยิ่งกว่า

ความยินดีในวิปัสสนา มรรคและผลนั้น

[๕๑๙] เมื่อใด บัณฑิตละตัณหาที่ซ่านไปในอารมณ์ต่าง ๆ

อันนำทุกข์มาให้

นำทุกข์อันเกิดเพราะความต่อเนื่องแห่งปปัญจธรรม ๑

มีสติ เข้าฌานอยู่

เมื่อนั้น ย่อมไม่ได้ความยินดีที่ประเสริฐ

ยิ่งกว่าความยินดีวิปัสสนา มรรค และผลนั้น

[๕๒๐] เมื่อใด บัณฑิตสัมผัสทางอันสูงสุด ปลอดโปร่ง

ที่ให้ลุถึงมรรคมีองค์ ๘ เป็นที่ชำระกิเลสได้หมด

ด้วยปัญญา มีสติ เข้าฌานอยู่

เมื่อนั้น ย่อมไม่ได้ความยินดีที่ประเสริฐ

ยิ่งกว่าความยินดีในวิปัสสนามรรคและผลนั้น

๑ ธรรมเครื่องเนิ่นช้า หมายถึงธรรมที่ทำการเวียนว่ายตายเกิดของสัตว์ทั้งหลายให้ยึดยาวออกไป ซึ่งได้แก่ ราคะ ความกำหนัด มานะ ความถือตัวเป็นต้น (ขุ.เถร.อ. ๒/๕๑๙/๑๘๐)