พระไตรปิฏก

(พระโพธิสัตว์ถามลูกชายว่า)

{๑๗๖๔} [๔๐] ฟืนลูกก็มิได้ผ่า น้ำลูกก็มิได้ตัก

แม้ไฟลูกก็มิได้ก่อให้โพลงขึ้น

ทำไมหนอ ลูกจึงซบเซาเหมือนคนปัญญาอ่อน

(ดาบสกุมารตอบว่า)

{๑๗๖๕} [๔๑] พ่อกัสสปะ ลูกหมดความพยายามที่จะอยู่ป่าต่อไป

ขอกราบลาพ่อ การอยู่ในป่าลำบาก

ลูกต้องการจะไปยังเมือง

{๑๗๖๖} [๔๒] พ่อพราหมณ์ ลูกไปจากที่นี้แล้ว

ไปอยู่ชนบทใดชนบทหนึ่ง

พึงศึกษาอาจาระอันเป็นประเพณีที่ควรศึกษา ๑

ขอพ่อกรุณาสอนธรรม ๒ นั้นให้ลูกด้วย

(พระโพธิสัตว์กล่าวว่า)

{๑๗๖๗} [๔๓] ถ้าลูกทิ้งป่าและมูลผลาหารในป่า

พอใจการอยู่ในเมือง

ลูกจงตั้งใจฟังธรรมนั้นจากพ่อ

{๑๗๖๘} [๔๔] อย่าเสพของมีพิษ ๑ จงเว้นเหวให้ห่างไกล ๑

อย่าจมลงในเปือกตม ๑ พึงระมัดระวังเมื่ออยู่ใกล้อสรพิษ ๑

(ดาบสกุมารเมื่อไม่รู้ความหมายของคำที่พ่อกล่าวโดยย่อ จึงถามว่า)

{๑๗๖๙} [๔๕] อะไรหนอคือของมีพิษ เหว

หรือเปือกตม สำหรับผู้ประพฤติพรหมจรรย์

อะไรที่พ่อกล่าวว่า เป็นอสรพิษ

ลูกถามแล้ว ขอพ่อจงบอกเรื่องนั้น

๑ หมายถึงมารยาทซึ่งเป็นจารีตประเพณีที่ควรศึกษาของสถานที่นั้น (ขุ.ชา.อ. ๖/๔๒/๑๖๑) ๒ ธรรม หมายถึงจารีตประเพณีของชาวชนบทนั้น (ขุ.ชา.อ. ๖/๔๓/๑๖๑)