พระไตรปิฏก

[๑๕๔] บุคคลได้ยศแล้วไม่พึงมัวเมา

ถึงความสงสัยในชีวิต๑ แล้วไม่พึงเดือดร้อน

พึงพยายามในกิจการงานทั้งหลายร่ำไป

และพึงปิดช่องโหว่ทั้งหลาย๒ เสีย

[๑๕๕] บัณฑิตผู้เจริญเหล่าใดผ่านชีวิตโลกนี้ไป

ถึงคราวใกล้ตาย ประพฤติธรรมในโลกนี้

บัณฑิตเหล่านั้นย่อมไปสู่สวรรค์ชั้นไตรทิพย์แล้วด้วยประการฉะนี้

[๑๕๖] ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นเจ้าแห่งแคว้นกาสี

พระองค์ทรงสดับคำนี้แล้ว

ขอทรงรักษาธรรมไว้ในพระองค์เถิด

และขอทรงปล่อยพญาหงส์ธตรัฏฐะ

ผู้ประเสริฐสูงสุดกว่าหงส์ทั้งหลายเถิด

(พระราชาครั้นสดับดังนั้น จึงตรัสว่า)

{๒๒๗} [๑๕๗] พนักงานทั้งหลายจงนำน้ำมันทาเท้า

และอาสนะอันมีค่ามากมา

เราจะปล่อยพญาหงส์ธตรัฏฐะผู้มียศออกจากกรง

[๑๕๘] และเราจะปล่อยพญาหงส์

ตัวที่เมื่อหงส์ผู้เป็นพระราชามีสุขก็เป็นสุขด้วย

เมื่อมีทุกข์ก็เป็นทุกข์ด้วย

ซึ่งเป็นหงส์เสนาบดี เป็นนักปราชญ์

มีปัญญาละเอียดอ่อน เป็นนักคิดแต่สิ่งที่เป็นประโยชน์

[๑๕๙] บุคคลเช่นนี้แลสมควรที่จะบริโภคก้อนข้าวของนายได้

เหมือนหงส์สุมุขะผู้เป็นเพื่อนร่วมชีวิตของพระราชา

๑ ถึงความสงสัยในชีวิต หมายถึงประสบทุกข์แล้วไม่พึงลำบาก (ขุ.ชา.อ. ๘/๑๕๔/๒๕๗)
๒ ปิดช่องโหว่ทั้งหลาย หมายถึงพึงปิด พึงกั้นช่องทะลุ (ข้อบกพร่อง) ของตน (ขุ.ชา.อ. ๘/๑๕๔/๒๕๗)