พระไตรปิฎก

{๕๒} ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคได้ตรัสบอกเทวดานั้น ด้วยคาถาทั้งหลายว่า

สัตว์ทั้งหลายมีความหมายรู้ในสิ่งที่เรียกขาน ๑

ติดอยู่ในสิ่งที่เรียกขาน๒

ไม่กำหนดรู้สิ่งที่เรียกขาน

จึงตกอยู่ใต้อำนาจแห่งความตาย

ส่วนภิกษุกำหนดรู้สิ่งที่เรียกขานแล้ว ๓

ไม่กำหนดหมายสิ่งที่เรียกขาน

เพราะสิ่งที่เรียกขานนั้นไม่มีแก่ภิกษุนั้น

ฉะนั้น เหตุที่จะเรียกขานท่านจึงไม่มี

ยักษ์ ๔ ถ้าท่านรู้ชัดก็จงบอกมาเถิด

เทวดานั้นกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ไม่รู้ทั่วถึงเนื้อความ แห่งพระดำรัสที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้อย่างย่อนี้โดยพิสดารได้ ขอประทานวโรกาส ขอพระผู้มีพระภาคได้โปรดตรัสให้ข้าพระองค์รู้ทั่วถึงเนื้อความแห่งพระดำรัสที่พระองค์ ตรัสไว้อย่างย่อนี้โดยพิสดารเถิด”

๑ สิ่งที่เรียกขาน หมายถึงชื่อที่ใช้เรียกขันธ์ ๕ ในลักษณะต่าง ๆ มีเทวดา มนุษย์ สัตว์ บุคคล เป็นต้น (สํ.ส.อ. ๑/๒๐/๔๔)
๒ ติดอยู่ในสิ่งที่เรียกขาน หมายถึงติดอยู่ในขันธ์ ๕ (คือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ) ด้วย อาการ ๘ คือ (๑) ราคะ (๒) โทสะ (๓) โมหะ (๔) ทิฏฐิ (๕) อนุสัย (๖) มานะ (๗) วิจิกิจฉา (๘) อุทธัจจะ (สํ.ส.อ. ๑/๒๐/๔๔)
๓ กำหนดรู้...แล้ว หมายถึงกำหนดรู้ด้วยปริญญา ๓ ประการ คือ (๑) ญาตปริญญา (๒) ตีรณปริญญา (๓) ปหานปริญญา (สํ.ส.อ. ๑/๒๐/๔๔)
๔ คำว่า ยักษ์ นี้เป็นคำที่พระผู้มีพระภาคตรัสเรียกเทวดา (สํ.ส.อ. ๑/๒๐/๔๕)