พระไตรปิฎก

ประพฤติพรหมจรรย์

ย่อมคบหาผู้ให้ทานทุกเมื่อ

สัตบุรุษเหล่านั้นย่อมแสดงธรรม

เป็นเครื่องบรรเทาทุกข์ทั้งปวงแก่เขา

เขารู้ชัดธรรมนั้นแล้ว

เป็นผู้ไม่มีอาสวะ ปรินิพพานในโลกนี้







[๓๖] ภิกษุทั้งหลาย กาลทาน ๕ ประการนี้

กาลทาน ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. ให้ทานแก่ผู้มาสู่ถิ่นของตน

๒. ให้ทานแก่ผู้เตรียมจะไป

๓. ให้ทานแก่ผู้เป็นไข้

๔. ให้ทานในสมัยมีภิกษาหาได้ยาก

๕. ให้ข้าวอย่างดี และผลไม้ใหม่แก่ผู้มีศีล

ภิกษุทั้งหลาย กาลทาน ๕ ประการนี้แล

ผู้มีปัญญารู้ความประสงค์ของผู้ขอ ๒

เป็นผู้ปราศจากความตระหนี่

ย่อมให้ทานในกาลที่ควรให้

๑ กาลทาน หมายถึงยุตตทาน คือ การให้ที่เหมาะสม (องฺ.ปญฺจก.อ. ๓/๓๖/๒๒)
๒ รู้ความประสงค์ของผู้ขอ ในที่นี้หมายถึงคฤหัสถ์เมื่อเห็นภิกษุเที่ยวบิณฑบาตยืนที่ประตูเรือนของตนเป็น ผู้นิ่งไม่ออกปากขอ ก็รู้ความหมายได้ว่า ‘ท่านกำลังขอ ซึ่งเป็นการขออย่างพระอริยะ’ เมื่อรู้แล้วก็คิดว่า ‘พวกเราหุงต้มได้ แต่ภิกษุเหล่านี้หุงต้มไม่ได้ แล้วท่านจะหาภัตรได้ที่ไหน‘จึงจัดแจงไทยธรรมถวายท่าน (องฺ.ปญฺจก.ฏีกา ๓/๓๖-๓๗/๒๑)